visuddhimagga>

คัมภีร์วิสุทธิมรรค

ฉบับ สมเด็จพระพุฒาจารย์ (อาจ อาสโภ)

<< | หน้าที่ 315 | >>

ปริจเฉทที่ ๖

อสุภกัมมัฏฐานนิเทศ

อสุภะ ๑๐

[๑๐๒] ก็แหละ ในอสุภะอันปราศจากวิญญาณที่พระผู้มีพระภาคตรัสไว้ในลำดับแห่งกสิณนั้น มี ๑๐ ประการ คือ อุทธุมาตกะ ๑ วินีลกะ ๑ วิปุพพกะ ๑ วิจฉิททกะ ๑ วิกขายิตกะ ๑ วิกขิตตกะ ๑ หตวิกขิตตกะ ๑ โลหิตกะ ๑ ปุฬุวกะ ๑ อัฏฐิกะ ๑

๑. อธิบายอุทธุมาตกอสุภะ

อสุภะที่ชื่อว่า อุทธุมาต เพราะเป็นของพองขึ้น โดยที่มันอืดขึ้น ๆ ตามลำดับนับแต่สิ้นชีวิตไป มีอาการเหมือนลูกหนังที่พองขึ้นด้วยลม อุทธุมาต ศัพท์นั้นเองได้รับเป็นอุทธุมาตก อีกอย่างหนึ่ง อสุภะที่พองขึ้นอย่างน่าเกลียด เพราะเป็นสิ่งที่ปฏิกูล ฉะนั้นจึงชื่อว่า อุทธุมาตก คำว่า อุทธุมาตกะ นี้เป็นชื่อของซากศพเห็นปานดังนั้น แปลว่า ซากศพที่พองอืดขึ้นอย่างหนึ่ง ซากศพที่พองอย่างน่าเกลียดอย่างหนึ่ง

๒. อธิบายวินีลกอสุภะ

อสุภะที่มีสีเขียวคละไปด้วยสีต่าง ๆ เรียกว่า วินีล วินีล ศัพท์นั้นเอง ได้รูปเป็น วินีลก แปลว่า อสุภะมีสีเขียวคละไปด้วยสีต่าง ๆ อีกอย่างหนึ่ง อสุภะมีสีเขียวน่าเกลียด เพราะเป็นสิ่งที่ปฏิกูล ฉะนั้นจึงชื่อว่า วินีลก แปลว่า อสุภะมีสีเขียวน่าเกลียด คำว่า วินีลกะ นี้เป็นชื่อของซากศพที่มีสีแดงในที่ ๆ มีเนื้อหนา มีสีขาวในที่ ๆ มันบ่มหนอง และโดยมากมีสีเขียวเป็นดังคลุมผ้าสีเขียวไว้ ในที่ ๆ เขียว

สารบัญพระไตรปิฎก · Tipiṭaka