ฉบับ สมเด็จพระพุฒาจารย์ (อาจ อาสโภ)
ก็แหละ เมื่อโยคีบุคคลเริ่มแรกจะเจริญกรุณากัมมัฏฐานนั้น จงอย่าเจริญไปในบุคคล ๕ จำพวกนี้ เป็นอันดับแรก คือ คนที่รัก ๑ เพื่อนที่รักมาก ๑ คนเป็นกลาง ๆ ๑ คนที่เกลียดชัง ๑ คนคู่เวร ๑ เพราะคนเป็นที่รักก็ย่อมต้องอยู่ในฐานะของคนเป็นที่รัก เพื่อนที่รักมากก็ตั้งอยู่ในฐานะเพื่อนที่รักมาก คนที่เป็นกลาง ๆ ก็ตั้งอยู่ในฐานะคนเป็นกลาง ๆ คนที่เกลียดชังก็ตั้งอยู่ในฐานะคนที่เกลียดชัง และคนคู่เวรก็ตั้งอยู่ในฐานะคนคู่เวรอย่างเดิมนั่นเอง ไม่ใช่เป็นวิสัยที่จะทำให้เกิดกรุณาในอันดับแรกได้
อธิบายว่า เมื่อโยคีบุคคลผู้ปรารถนะเจริญกรุณาไปในคนที่รักนั้น ภาวะแห่งความรักย่อมได้พรกอกไปจากจิต เมื่อความรักย่อมได้พรกอกไป กรุณาก็จะเกิดแทรกขึ้นในจิตมิได้ เป็นธรรมนิยมดังนี้ แม้ในบุคคลนอกนี้ก็เป็นทำนองเดียวกัน เพราะเหตุนั้น จึงห้ามมิให้เจริญกรุณาไปเป็นอันดับแรกในบุคคล ๕ จำพวกนั้น
ส่วนคนเพศตรงข้าม กับคนที่ตายแล้ว ไม่เป็นเขตที่ควรจะนำมาเจริญเป็นอารมณ์ของกรุณากัมมัฏฐานตลอดกาล เพราะเหตุดังที่แสดงไว้ในเมตตาภาวนานั้นแล
โดยเหตุที่พระพุทธองค์ได้ตรัสแสดงเป็นแบบอย่างไว้ ซึ่งมีปรากฏในคัมภีร์วิภังคปกรณ์ ดังนี้ :-
ภิกษุผู้มีจิตประกอบด้วยกรุณาย่อมแผ่กรุณาจิตไปทางทิศหนึ่งอยู่นั้น คือทำอย่างไร ? ภิกษุผู้มีจิตประกอบด้วยกรุณา ย่อมแผ่กรุณาจิตไปยังสัตว์ทั้งปวงทุก ๆ จำพวก เหมือนอย่างที่ได้เห็นคนอื่น ซึ่งเข็ญใจได้ทุกข์ ข้าประกอบด้วยบาปกรรมทำชั่วคนหนึ่งแล้วพึงเกิดความกรุณาขึ้น ฉะนั้น