ฉบับ พระคันธสาราภิวงศ์ แปล
กุศลจิตที่ประกอบกับเนวสัญญานาสัญญายตนฌาน ดวงหนึ่ง
จิต ๔ ดวงนี้ ชื่อว่า อรูปาวจรกุศลจิต
๒๗. วิปากจิตที่ประกอบกับอากาสานัญจายตนฌาน ดวงหนึ่ง
วิปากจิตที่ประกอบกับวิญญาณัญจายตนฌาน ดวงหนึ่ง
วิปากจิตที่ประกอบกับอากิญจัญญายตนฌาน ดวงหนึ่ง
วิปากจิตที่ประกอบกับเนวสัญญานาสัญญายตนฌาน ดวงหนึ่ง
จิต ๔ ดวงนี้ ชื่อว่า อรูปาวจรวิปากจิต
๒๘. กิริยาจิตที่ประกอบกับอากาสานัญจายตนฌาน ดวงหนึ่ง
กิริยาจิตที่ประกอบกับวิญญาณัญจายตนฌาน ดวงหนึ่ง
กิริยาจิตที่ประกอบกับอากิญจัญญายตนฌาน ดวงหนึ่ง
กิริยาจิตที่ประกอบกับเนวสัญญานาสัญญายตนฌาน ดวงหนึ่ง
จิต ๔ ดวงนี้ ชื่อว่า อรูปาวจรกิริยาจิต
๒๙. จบอรูปาวจรกุศลจิต [๔ ดวง] อรูปาวจรวิปากจิต [๔ ดวง] อรูปาวจรกิริยาจิต [๔ ดวง] ๑๒ ดวงโดยประการทั้งปวงอย่างนี้
[อรูปาวจรจิต ๑๒ ดวงจำแนกโดยชาติออกเป็น ๓ ประเภท คือ
- อรูปาวจรกุศลจิต กุศลจิตในอรูปภูมิ มี ๔ ดวง
- อรูปาวจรวิปากจิต วิปากจิตในอรูปภูมิ มี ๔ ดวง
- อรูปาวจรกิริยาจิต กิริยาจิตในอรูปภูมิ มี ๔ ดวง
ฌานทั้งหมดทั้งรูปฌานและอรูปฌาน ยกเว้นรูปฌานและอรูปฌานที่ ๑ เป็นฌานที่ได้มาด้วยการละ เช่น ทุติยฌานได้มาด้วยการละวิตก แม้ฌานอื่นๆ ก็เช่นเดียวกัน แตกต่างกันเพียงว่ารูปฌานละองค์ฌานที่หยาบกว่า ส่วนอรูปฌานละอารมณ์ที่หยาบกว่าจึงจะเข้าสู่ฌานนั้นๆ ได้]
๓๐. อรูปาวจรจิตมี ๔ ดวงตามประเภทแห่งอารมณ์ มี ๑๒ ดวงตามประเภทแห่งกุศล วิบาก และกิริยา