ฉบับ พระคันธสาราภิวงศ์ แปล
ความจริงผู้ทัดเทียมกับองค์สมเด็จพระผู้มีพระภาคย่อมไม่มีในโลก ดังพระพุทธวจนะว่า
น เม อาจริโย อตฺถิ สทิโส เม น วิชฺชติ
สเทวกสฺมิ โลกสฺมิ นตฺถิ เม ปฏิปุคฺคโล.“อาจารย์ของเราไม่มี ผู้ทัดเทียมเราไม่มี บุคคลผู้เสมอเราไม่มี ในมนุษย์โลกและเทวโลก”
การที่พระองค์ทรงบรรลุความเป็นพระพุทธเจ้าแล้วไม่มีใครเปรียบนี้ ไม่ใช่เรื่องน่าอัศจรรย์ แม้การที่พระองค์ผู้ประสูติแล้วไม่มีใครทัดเทียมในวันนั้น ย่อมเป็นที่ทราบกันด้วย ในกาลนั้น พระมหาบุรุษเมื่อประสูติได้ไม่นาน ประทับยืนผินพระพักตร์ไปทางทิศตะวันออก จักรวาลอันหาที่สุดมิได้ในทิศนั้น[กระจ่าง]เนื่องเป็นอันเดียวกัน ทวยเทพ และพรหม ทั้งหลายผู้ดำรงอยู่ในจักรวาลได้กล่าวว่า “ข้าแต่มหาบุรุษ บุคคลผู้เสมอพระองค์ ย่อมไม่มีในโลกนี้ ผู้เหนือกว่าจะมีได้อย่างไร” แล้วได้บูชาอย่างยิ่งใหญ่ แม้ทิศอื่นก็เช่นเดียวกัน
ลำดับนั้น พระมหาบุรุษทรงทราบว่าเป็นเลิศในโลกทั้งหมด จึงเปล่งพระวาจาอันองอาจว่า
อโคหมสฺมิ โลกสฺส, เสฏฺโฐหมสฺมิ โลกสฺส, เชฏฺโฐหมสฺมิ โลกสฺส, อยมนฺติมา ชาติ, นตฺถิ ทานิ ปุนพฺภโว.
“เราเป็นเลิศ เป็นผู้ประเสริฐ ผู้สูงส่งในโลก ชาตินี้เป็นชาติสุดท้าย การเกิดใหม่ของเราจะไม่มีในแดนนี้ไป”
[จึงกล่าวได้ว่]การที่พระองค์ทรงถึงพระชาติสุดท้ายแล้วไม่มีใครเปรียบนี้ ไม่ใช่เรื่องน่าอัศจรรย์
ในขณะที่พระองค์ครั้งเป็นเสมอตาบสได้รับพยากรณ์ในสำนักของพระพุทธเจ้าที่ปังกรว่าจะได้เป็นพระพุทธเจ้าแน่นอนก็ไม่มีผู้ใดจะเสมอพระองค์ด้วยคุณธรรมบารมี ยกเว้นพระพุทธเจ้าที่ปังกร พึงกล่าวถึงการที่ไม่มีผู้ใดทัดเทียมพระองค์ด้วยปาฏิหาริย์พิเศษคือการ