ฉบับ พระคันธสาราภิวงศ์ แปล
ส่วนคำว่า อุตฺตมคณะ (หมู่สงฆ์ผู้สูงสุด) คือ หมู่สาวกของพระผู้มีพระภาคผู้กอปรด้วยศีลคุณเป็นต้นอันสูงสุด
อุตฺตมคณะนั้น คือ คุณุตฺตมะ ในกาลานี้ เหมือนคำว่า มุนิเสฏฺฐ (มุนีผู้ประเสริฐ) มุนิวร (มุนีผู้เลิศ) [โดยสลับคำว่า อุตฺตมคณะ เป็นรูปที่มีบทวิเสสนะอยู่ท้ายว่า คุณุตฺตม = คณ + อุตฺตม]
(๑๑) ในคัมภีร์วิภาวินีกล่าวว่า “คำว่า คุณุตฺตมะ คือ ผู้สูงสุดแห่งหมู่ อีกนัยหนึ่ง คุณุตฺตมะ คือ ผู้สูงสุดในหมู่[คือเทวดาและมนุษย์เป็นต้น]” ข้อความนั้นไม่งาม เพราะเมื่ออรรถดังกล่าวมีอยู่ บทว่า อุตฺตม (ผู้สูงสุด) พึงเป็นบทวิเสสนะ (บทที่ถูกขยาย) แต่เท่านั้น เป็นไปในบทวิเสสนะ (บทขยาย) เท่านั้น จึงกล่าวถึงอริยสงฆ์[ที่พึงประสงค์]ในที่นี้ไม่ได้
[คำว่า คุณุตฺตม ตามมติของคัมภีร์นี้ มีรูปวิเคราะห์ (คำจำกัดความ) เป็นวิเสสนบุรพบท กรรมธารยสมาสว่า อุตฺตโม จ โส คโณ จาติ คุณุตฺตโม (คำว่า คุณุตฺตมะ คือ หมู่สงฆ์ผู้สูงสุด) ตามนัยนี้ คำว่า อุตฺตม (สูงสุด) เป็นบทขยายของคำว่า คณ (หมู่สงฆ์) ส่วนคัมภีร์วิภาวินีแสดงรูปวิเคราะห์ตามนัยที่สองเป็นตัปปุริสสมาสว่า คณานํ อุตฺตโม คุณุตฺตโม (คำว่า คุณุตฺตมะ คือ ผู้สูงสุดแห่งหมู่) หรือ คเณสุ อุตฺตโม คุณุตฺตโม (คุณุตฺตมะ คือ ผู้สูงสุดในหมู่) ตามนัยนี้ คำว่า อุตฺตม เป็นบทที่ถูกขยาย ส่วนคำว่า คณ เป็นบทขยาย อย่างไรก็ดี ตามหลักภาษาทั่วไป คำว่า อุตฺตม (สูงสุด) เป็นคุณนามที่แสดงคุณลักษณะโดยตรง จึงไม่ควรเป็นบทที่ถูกขยาย]
ในเรื่องนี้ คณะ คือ สงฆ์
สงฆ์มี ๒ ประเภท คือ สมมุติสงฆ์ (สงฆ์โดยสมมุติ) และทักขิไณยสงฆ์ (สงฆ์ผู้ควรรับทักษิณา)
คำว่า สมมุติ คือ อุปสมบทกรรมอันสงฆ์พร้อมเพรียงกันกระทำ
สมมุติสงฆ์ คือ ภิกษุสงฆ์ผู้ถึงฐานะของผู้อุปสมบทด้วยสมมุติกรรม สมมุติสงฆ์นั้นปรากฏในวินัยกรรม
ทักขิไณยสงฆ์ คือ หมู่อริยบุคคล ๘
แม้ทักขิไณยสงฆ์จัดว่าเป็นสมมุติสงฆ์ แต่ก็ได้รับการยกย่องโดยประการนั้น ๆ