ฉบับ พระคันธสาราภิวงศ์ แปล
ยทา สามุทฺทิกํ นาวํ
สยนฺตํ สวฏากรํ
เจโฏ อาทาย คจฺเฉยฺย
อถ นูน ตถา สิยา.๒๙“เมื่อใด เด็ก ๆ พึงจับเรือใหญ่อันประกอบด้วยเครื่องยนต์และใบพัด กำลังแล่นไปในสมุทรไว้ได้ เมื่อนั้น เราทั้งสองพึงอยู่ร่วมกันได้แน่”]
ในเรื่องนี้ จิตฺต ศัพท์แสดงอรรถว่า “วิจิตร” ดังพระพุทธวจนะในสังยุตตนิกายว่า
ทิฏฺฐํ โว ภิกฺขเว จรณํ นาม จิตฺตนฺติ. เอวํ ภนฺเต. ตมฺปิ โข ภิกฺขเว จรณํ นาม จิตฺตํ จิตฺเตเนว จินฺติตํ, เตนาปิ โข ภิกฺขเว จรเณน จิตฺเตน จิตฺตญฺเญว จิตฺตตรํ. นาหํ ภิกฺขเว อญฺญํ เอกนิกายมฺปิ สมนุปสฺสามิ. เอวํ จิตฺตํ. ยถยิทํ ภิกฺขเว ติรจฺฉานคตา ปาณา. เตปิ โข ภิกฺขเว ติรจฺฉานคตา ปาณา จิตฺเตเนว จิตฺติกตา. เตหิปิ โข ภิกฺขเว ติรจฺฉานคเตหิ ปาเณหิ จิตฺตญฺเญว จิตฺตตรนฺติ.๓๐
“พระผู้มีพระภาคตรัสถามว่า ‘ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภาพนิทรรศการนั้น เธอทั้งหลายเห็นแล้วหรือ’
‘เห็นแล้ว พระเจ้าข้า’
‘แม้ภาพนิทรรศการนั้น ช่างเขียนคิดแล้วด้วยจิต จิตจึงวิจิตรกว่าภาพนิทรรศการนั้น’”
และดังพระพุทธวจนะว่า
“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราไม่เห็นหมู่สัตว์อื่นแม้เพียงหมู่หนึ่ง ซึ่งวิจิตรเหมือนอย่างสัตว์เดียรัจฉานนี้เลย แม้สัตว์เดียรัจฉานเหล่านั้นก็ถูกจิตกระทำให้วิจิตร จิตจึงวิจิตรกว่าสัตว์เดียรัจฉานเหล่านั้น”
ในพระบาลีนั้น พระดำรัสว่า จรณํ นาม จิตฺตํ (ภาพนิทรรศการ) เป็นชื่อของแผ่นผ้าที่วาดจิตรกรรมอันวิจิตรมีทิพยวิมานเป็นต้นแสดงอยู่ให้เห็นว่า ผู้กระทำบุญนี้ ๆ ไปบังเกิดในที่นี้ ๆ
พระดำรัสว่า จิตฺเตน (วิจิตร) ลงตติยาวิภัตติในอรรถปัญจมีวิภัตติ