ฉบับ พระคันธสาราภิวงศ์ แปล
[สภาวธรรมเหล่านี้ปรากฏแก่จิตบางดวงเท่านั้น มิได้เกิดแก่จิตทุกดวงไป จึงเรียกว่า ปกิณณกเจตสิก]
๔. พึงทราบว่า เจตสิก ๑๓ ดวงนี้ ชื่อว่า อัญญสมานเจตสิก
[อัญญสมานเจตสิก คือ เจตสิกที่มีสภาพเหมือนกับจิตที่เข้าไปประกอบอยู่ เช่น เมื่อเจตสิกประกอบกับโสภณจิต เจตสิกจะเป็นโสภณะด้วย แต่ถ้าประกอบกับอโสภณจิต เจตสิกก็จะเป็นอโสภณะตามสภาพของจิตนั้น คำว่า อัญญ คือสภาพของจิตที่ต่างกันนั้น]
๕. เจตสิก ๑๔ ดวงเหล่านี้ คือ โมหะ (ความหลง) อหิริกะ (ความไม่ละอายต่อบาป) อโนตตัปปะ (ความไม่เกรงกลัวต่อผลของบาป) อุทธัจจะ (ความฟุ้งซ่าน) โลภะ (ความโลภ) ทิฏฐิ (ความเห็นผิด) มานะ (ความทะนงตน) โทสะ (ความขุ่นเคือง) อิสสา (ความริษยา) มัจฉริยะ (ความตระหนี่) กุกกุจจะ (ความร้อนใจ) ถีนะ (ความหดหู่) มิทธะ (ความเซื่องซึม) และวิจิกิจฉา (ความสงสัย) ชื่อว่า อกุศลเจตสิก
[อกุศลเจตสิก ๑๔ ดวงนี้ จำแนกออกเป็น ๕ กลุ่ม คือ
- โมจตุกกะกลุ่มเจตสิก ๔ ดวงที่นำโดยโมหะ ประกอบด้วย โมหะ อหิริกะ อโนตตัปปะ อุทธัจจะ
- โลติกะ กลุ่มเจตสิก ๓ ดวงที่นำโดยโลภะ ประกอบด้วย โลภะ ทิฏฐิ มานะ
- โทจตุกกะกลุ่มเจตสิก ๔ ดวงที่นำโดยโทสะ ประกอบด้วย โทสะ อิสสา มัจฉริยะ กุกกุจจะ
- ถีนทุกะ กลุ่มเจตสิก ๒ ดวงที่นำโดยถีนะ ประกอบด้วย ถีนะ มิทธะ
- วิจิกิจฉา วิจิกิจฉาเจตสิก]
๖. เจตสิก ๑๙ ดวงเหล่านี้ คือ ศรัทธา (ความเชื่อ) สติ (ความระลึกได้) หิริ (ความละอายต่อบาป) โอตตัปปะ (ความเกรงกลัวต่อผลของบาป) อโลภะ (ความไม่โลภ) อโทสะ (ความไม่โกรธ) ตัตรมัชฌัตตตา (ความเป็นกลางในอารมณ์นั้นๆ) กายปัสสัทธิ