ฉบับ พระคันธสาราภิวงศ์ แปล
อีกนัยหนึ่ง สุข คือ สภาวะทำให้เกิดโอกาสได้ง่าย
[คำว่า สุข มีความหมาย ๔ ประการ คือ
- สภาวะทำบุคคลให้เป็นสุข = สุขยตีติ สุขํ (สุข ธาตุ = เป็นสุข + เณ การิตปัจจัย + อ ปัจจัยในเหตุกัตตุสาธนะ)
- สภาวะทำลายทุกข์ทางกายด้วยดี = สุฏฺฐุ ขนติ กายิกทุกฺขนฺติ สุขํ (สุ บทหน้า + ขนุ ธาตุ = ทำลาย + กฺวิ ปัจจัย)
- สภาวะทนได้ง่าย = สุเขน ขมิตพฺพนฺติ สุขํ (สุ บทหน้า + ขมุ ธาตุ = อดทน + กฺวิ ปัจจัย)
- สภาวะทำให้เกิดโอกาสได้ง่าย = สุกรํ ขํ โอกาสทานํ เอตสฺสาติ สุขํ (สุ ศัพท์ + ข ศัพท์ ฉัฏฐีพหุพพิหิสมาส)]
อเหตุกกุศลวิปากจิต คือ จิตที่เป็นผลของกุศลและไม่มีเหตุ เพราะปราศจากเหตุเกิดร่วม
(๓๘) ในคัมภีร์วิภาวินีได้แสดงความสงสัยว่าวิบากในที่นี้ประกอบกับเหตุซึ่งก่อให้เกิดผลอันเกิดร่วมกับกรรมเก่า ความสงสัยนั้นไม่งาม เพราะในพระอภิธรรมปิฎกปราศจากความไม่แน่นอนในการที่วิปากจิตประกอบหรือไม่ประกอบกับเหตุซึ่งก่อให้เกิดผลอันเกิดร่วมกับกรรมเก่า และความสงสัยนั้นย่อมไม่มีประโยชน์ เพราะความสงสัยย่อมไม่มีในเมื่อปราศจากความไม่แน่นอน
ในพากย์นั้น คำว่า พยภิจารรส แปลว่า ความสงสัย
อนึ่ง ความไม่แน่นอนในการประกอบกับเหตุมีอกุศลเหตุคือโลภเหตุเป็นต้นย่อมไม่มีในที่นี้ เพราะอกุศลวิปากจิตเป็นอัพยากตธรรม และความไม่แน่นอนในการประกอบกับเหตุที่เป็นฝ่ายอกุศลปราศจากโทษคืออโสภณเหตุเป็นต้นก็ไม่เช่นกัน เพราะอกุศลวิปากจิตเป็นผลของอกุศล และเมื่อมีความแน่นอนในการประกอบกับเหตุ การที่อกุศลวิปากจิตเป็นอเหตุกะย่อมไม่น่าสงสัย ดังนั้น พระอนุรุทธาจารย์จึงไม่กล่าวว่า อเหตุก (ไม่มีเหตุ) ในอกุศลวิปากจิต [คือไม่ตั้งชื่อว่า อเหตุกอกุศลวิปากจิต]