ฉบับ พระคันธสาราภิวงศ์ แปล
[คำว่า โสตาปติ คือ การถึงกระแสนิพพานเป็นครั้งแรก ส่วนบุคคลผู้ถึงกระแสนิพพาน
เป็นครั้งแรก เรียกว่า โสตาปนุน (พระโสดาบัน)]
(๕๗) ข้อความดังกล่าวได้ปฏิเสธความ[ในคัมภีร์วิภาวนี]ว่า “โสตาปติตมรรค คือ
มรรคของบุคคลผู้เข้าถึงกระแสนิพพานเป็นครั้งแรก”
โสตาปติตมรรคจิต คือ จิตที่ประกอบกับโสตาปติตมรรค
(๕๘) ส่วนในคัมภีร์ฎีกาทั้งหลายกล่าวว่า “โสตาปติตมรรคจิต คือ มรรคจิตซึ่ง
บรรลุด้วยการถึงกระแส” ข้อความนั้นไม่งาม เพราะ โสตาปติ ศัพท์ที่เนื่องด้วย จิตต ศัพท์
ไม่พบในพระบาลีได
สกทาคามี คือ ผู้มีปกติมาสู่โลกนี้คราวเดียวด้วยการปฏิสนธิ หมายถึง ผู้ดำรง
อยู่ในผลที่ ๒ ความจริงบุคคลนั้นแม้ดำรงอยู่ในภวัคคภูมิ (เนวสัญญานาสัญญายตนภูมิ)
ชั้นสูง ก็อาจมาสู่กามภูมินี้อีกเป็นปกติด้วยการปฏิสนธิ เพราะไม่ล่วงพ้นสภาพนั้นเนื่องจาก
ยังมีกิเลสเป็นเหตุให้มาสู่กามภูมิ ที่เป็นดังนี้ก็เพราะว่ายังกำจัดกามราคานุสัยไม่ได้ ดัง
พระพุทธวจนะในจตุกกนิบาตว่า
อิธ สาริปุตฺต เอกจจสฺส ปุคฺคลสฺส โอรมภาภิยานิ สํโยชนานิ อปปหีนานิ โหนฺติ,
โส ทิฏเฐว ธมฺเม เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ อุปสมปชฺช วิหรติ. โส อปริหีโน กาลํ กุรุมาโน
เนวสญฺญานาสญฺญายตนุปกานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชติ. โส ตโต จุโต อาคามี โหติ
อาคนฺตุวา อิติถตฺตํ. อิธ ปน สาริปุตฺต เอกจจสฺส ปุคฺคลสฺส โอรมภาภิยานิ สํโยชนานิ ปหีนา
นิ โหนฺติ, โส ทิฏเฐว ฯเปฯ โส ตโต จุโต อนาคามี โหติ อนาคนฺตุวา อิติถตฺตํ.๕๔/
“ดูกรสารีบุตร บุคคลบางคนในโลกนี้กำจัดสังโยชน์ขั้นต่ำไม่ได้ เขาได้บรรลุเนว-
สัญญานาสัญญายตนฌานในภพปัจจุบันอยู่ มีฌานไม่เสื่อม เมื่อเสียชีวิต ย่อมเข้าถึงความเป็น
สหายของพรหมผู้เข้าถึง เนวสัญญานาสัญญายตนภูมิ เขาจุติจากภพนั้นแล้วมาสู่กามภูมินี้
ดูกร สารีบุตร ส่วนบุคคลบางคนในโลกนี้กำจัดสังโยชน์ขั้นต่ำได้แล้ว ได้บรรลุเนวสัญญา-
นาสัญญายตนฌานในภพปัจจุบันอยู่ เขามีฌานไม่เสื่อม เมื่อเสียชีวิต ย่อมเข้าถึงความ