ฉบับ พระคันธสาราภิวงศ์ แปล
นี้ ข้อความนี้ปฏิเสธหมวดมรรคและสติปัฏฐานเป็นต้นทั้งหมด[ที่กล่าวไว้ในคัมภีร์วิภาวนี]
๓๒. พึงทราบข้อความในผลจิตว่า คำว่า ผล (ผล) คือ มรรคมีองค์ ๘ อัน
เป็นผล หรือหมู่สัมปยุตตธรรม
โสตาปัตติผล คือ ผลที่บรรลุด้วยการถึงกระแสเป็นครั้งแรก
โสตาปัตติผลจิต คือ จิตที่ประกอบกับโสตาปัตติผล
อีกนัยหนึ่ง โสตาปัตติผลจิต คือ จิตที่นับเข้าในโสตาปัตติผล
[คำว่า โสตาปัตติผล มีความหมาย ๒ ประการ คือ
- จิตที่ประกอบกับโสตาปัตติผล = โสตาปัตติผเลน สมฺปยุตฺตํ จิตฺตํ โสตาปัตติผลจิตฺตํ
(ลบ สมฺปยุตฺต ศัพท์กลางสมาส)]
- จิตที่นับเข้าในโสตาปัตติผล = โสตาปัตติผเล ปริยาปนุนํ จิตฺตํ โสตาปัตติผลจิตฺตํ (ลบ
ปริยาปนุน ศัพท์กลางสมาส)]
แม้ผลจิตที่ ๒ และที่ ๓ ก็มีนัยเดียวกัน
พึงทราบรูปวิเคราะห์ (คำจำกัดความ) ว่า อรหัตตผล คือ ผลอันเป็นภาวะแห่ง
พระอรหันต์
อรหัตตผลจิต คือ จิตที่ประกอบกับอรหัตตผล
อีกนัยหนึ่ง อรหัตตผลจิต คือ จิตที่นับเข้าในอรหัตตผล
[คำว่า อรหตฺตผลจิตฺต มีความหมาย ๒ ประการ คือ
- จิตที่ประกอบกับอรหัตตผล = อรหตฺตผเลน สมฺปยุตฺตํ จิตฺตํ อรหตฺตผลจิตฺตํ (ลบ
สมฺปยุตฺต ศัพท์กลางสมาส)]
- จิตที่นับเข้าในอรหัตตผล = อรหตฺตผเล ปริยาปนุนํ จิตฺตํ อรหตฺตผลจิตฺตํ (ลบ ปริยาปนุน
ศัพท์กลางสมาส)]