Abhidhammattha-Sangaha>

คัมภีร์อภิธัมมัตถสังคหะ

ฉบับ พระคันธสาราภิวงศ์ แปล

<< | หน้าที่ 25 | >>

สังคหนัย ๓๓

(การนับจำนวนเจตสิกในจิต)

๓๕. สังคหนัยในเจตสิกนั้น มี ๕ นัยโดยการประกอบ ตามสมควร คือ เจตสิก ๓๖ ดวงประกอบได้ในโลกุตตรจิต เจตสิก ๓๕ ดวงได้ในมหัคคตจิต เจตสิก ๓๘ ดวงได้ในกามาวจรโสภณจิต เจตสิก ๒๗ ดวงได้ในอกุศลจิต และเจตสิก ๒๒ ดวงได้ในอเหตุกจิต

[สังคหนัย คือ การประกอบเจตสิกในจิตเพื่อแสดงว่าจิตแต่ละดวงสามารถมีเจตสิกเข้าประกอบได้ทั้งหมดกี่ดวงและมีเจตสิกอะไรบ้าง เช่น มหากุศลจิตดวงแรกมีเจตสิกประกอบ ๓๘ ดวง คือ อัญญสมานเจตสิก ๑๓ ดวง และโสภณเจตสิก ๒๕ ดวง ดังนี้เป็นต้น]

โลกุตตรจิต สังคหนัย

(การนับจำนวนเจตสิกในโลกุตตรจิต)

๓๖. เจตสิกย่อมถึงการจัดเข้าในจิตอย่างไร

ลำดับแรกในบรรดาโลกุตตรจิตทั้ง ๘ เจตสิก ๓๖ ดวงคือ อัญญสมานเจตสิก ๑๓ ดวง และโสภณเจตสิก ๒๓ ดวงยกเว้นอัปปมัญญาเจตสิก [๒ ดวง] ย่อมรวมเข้าในปฐมฌานิกจิต ๘ ดวง (๑.๓๖)

เช่นเดียวกันนี้ เจตสิก[ดังกล่าว]ยกเว้นวิตกเจตสิก ย่อมรวมเข้าในทุติยฌานิกจิต [๘ ดวง] (๒.๓๕)

เจตสิก[ดังกล่าว]ยกเว้นวิตกเจตสิกและวิจารเจตสิก ย่อมรวมเข้าในตติยฌานิกจิต [๘ ดวง] (๓.๓๔)

เจตสิก[ดังกล่าว]ยกเว้นวิตกเจตสิก วิจารเจตสิก และปีติเจตสิก ย่อมรวมเข้าในจตุตถฌานิกจิต [๘ ดวง] (๔.๓๓)

เจตสิก[ดังกล่าว]นั้นแหละที่เกิดร่วมกับอุเบกขาเวทนา รวมเข้าในปัญจมฌานิกจิต [๘ ดวง] (๕.๓๓)

สารบัญพระไตรปิฎก · Tipiṭaka