ฉบับ พระคันธสาราภิวงศ์ แปล
“เหมือนการค้ำเรือนด้วยเสา”
“เมื่อปรารภด้วยดีย่อมเป็นมูลเหตุของสมบัติทั้งหมด”
ปีติ คือ สภาวะทำกายกับจิตให้อิ่มอิ่ม คือให้เกิดความเพลิดเพลินเจริญใจ
อีกนัยหนึ่ง ปีติ คือ สภาวะทำความเพลิดเพลินให้เจริญดั่งดอกปทุมที่แย้มบาน
ดีแล้ว
อีกนัยหนึ่ง ปีติ คือ สภาวะทำให้ผู้ถึงพร้อมด้วยปีติรุ่งโรจน์ คือมีกายกับจิต
รุ่งโรจน์ดุจพระจันทร์เพ็ญ
[คำว่า ปีติ มีความหมาย ๓ ประการ คือ
- สภาวะทำกายกับจิตให้อิ่มอิ่ม = ปิณยติ กายจิตต์ ตปเปตีติ ปีติ (ปี ธาตุ = อิ่มอิ่ม +
เณ การัปปัจจัย + ติ ปัจจัยในเหตุภัตตุสาธนะ)
- สภาวะทำความเพลิดเพลินให้เจริญ = ปิณยติ วฑุเตตีติ ปีติ (ปี ธาตุ = เจริญ + เณ
การัปปัจจัย + ติ ปัจจัยในเหตุภัตตุสาธนะ)
- สภาวะทำให้บุคคลรุ่งโรจน์ = ปิณนุติ เอตายาติ ปีติ (ปี ธาตุ = รุ่งโรจน์ + ติ ปัจจัย
ในกรณสาธนะ)
ปีติมี ๕ ประเภทตามลำดับของกำลัง คือ
(ก) ขุททกาปีติ ปีติเล็กน้อย เกิดขึ้นครั้งเดียวแล้วดับไป ทำให้เกิดอาการขนลุก
(ข) ขณิกาปีติ ปีติชั่วขณะ เกิดขึ้นหลายครั้งตั้งแต่สองครั้งขึ้นไป แต่อยู่ไม่นาน ทำให้
รู้สึกเหมือนเห็นสายฟ้าแลบ
(ค) โอกันติกกาปีติ ปีติซึมซับ เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง ทำให้รู้สึกว่าอยู่ในกระแสคลื่น หรือ
มีกระแสไฟฟ้าแล่นอยู่ในร่างกาย
(ฆ) อุพเพงคาปีติ ปีติโลดโผน เมื่อเกิดขึ้นจะทำให้ร่างกายส่วนใดส่วนหนึ่งหรือทั้งหมด
ลอยไปได้ หรือรู้สึกว่าตัวลอยพุ่งขึ้นไปในอากาศ
(ง) ผรณาปีติ ปีติซาบซ่าน เกิดขึ้นแล้วจะมีความเย็นแล่นซาบซ่านอยู่ในร่างกาย
ส่วนใดส่วนหนึ่ง หรือทั้งหมด]