ฉบับ พระคันธสาราภิวงศ์ แปล
- สภาวะทำให้ผู้ใคร่ครวญสภาพธรรมลำบากใจ = วิจิน่ กิจฉา วิจิกิจฉา (วิจิน ศัพท์ +
กิจฉา ศัพท์ เป็นทุติยาตัปปุริสสมาส)
- สภาวะสงสัย = วิจิกิจฉติ เทวพุทฺภภาเวน ปวตฺตตีติ วิจิกิจฉา (วิ บทหน้า + กิต ธาตุ
+ อ ปัจจัยในกัตตุสาธนะ)]
วิจิกิจฉามี ๒ อย่าง คือ วิจิกิจฉานิวัรณ์ และวิจิกิจฉาปฏิรูป
วิจิกิจฉานิวัรณ์ คือ วิจิกิจฉาที่เป็นไปด้วยความสงสัยในฐานะ ๘ มีพระพุทธเจ้า
เป็นต้น เป็นนิวัรณ์
[ความสงสัยในฐานะ ๘ อย่าง คือ
วิจิกิจฉาปฏิรูป คือ วิจิกิจฉาอื่นนอกจากนั้นทั้งหมดที่เป็นไปแก่บุคคลผู้มิใช่
พระสัพพัญญูด้วยความสงสัยในอารมณ์นั้นๆ ว่า “เป็นอย่างไรหรือ เป็นอย่างนี้หรือ เป็นสิ่งนี้
หรือ”
วิจิกิจฉาปฏิรูปเป็นกุศลบ้าง อกุศลบ้าง หรือกิริยาอัพยากฤตซึ่งเกิดขึ้นแก่
พระขีณาสพบ้าง ส่วนในอกุศลเจตสิกนี้หมายเอาวิจิกิจฉาที่เป็นนิวัรณ์อันเป็นอกุศล
จบการแสดงข้อความปรมัตถ์ในอกุศลราสี