ฉบับ พระคันธสาราภิวงศ์ แปล
ในสเหตุกกามาวจรวิปากจิต ๘ มีสังคหะ ๔ นัย คือ
นัยที่ ๑ เจตสิก ๓๓ ดวง คือ อัญญสมานเจตสิก ๑๓ โสภณเจตสิก ๒๐ เว้นวิรตี ๓ อัปปมัญญา ๒ ประกอบในมหาวิปากจิตดวงที่ ๑ กับดวงที่ ๒
นัยที่ ๒ เจตสิก ๓๒ ดวง คือ อัญญสมานเจตสิก ๑๓ โสภณเจตสิก ๑๙ เว้นวิรตี ๓ อัปปมัญญา ๒ ปัญญา ๑ ประกอบในมหาวิปากจิตดวงที่ ๓ กับดวงที่ ๔
นัยที่ ๓ เจตสิก ๓๒ ดวง คือ อัญญสมานเจตสิก ๑๒ เว้นปีติเจตสิก โสภณเจตสิก ๒๐ เว้นวิรตี ๓ อัปปมัญญา ๒ ประกอบในมหาวิปากจิตดวงที่ ๕ กับดวงที่ ๖
นัยที่ ๔ เจตสิก ๓๑ ดวง คือ อัญญสมานเจตสิก ๑๒ เว้นปีติเจตสิก โสภณเจตสิก ๑๙ เว้นวิรตี ๓ อัปปมัญญา ๒ ปัญญา ๑ ประกอบในมหาวิปากจิตดวงที่ ๗ กับดวงที่ ๘]
๔๒. ในบรรดาโสภณจิตเหล่านี้ วิรตีเจตสิกย่อมไม่ประกอบในมหากิริยาจิต [๘ ดวง] และในมหัคคตจิต [๒๗ ดวง]
อัปปมัญญาเจตสิก [๒ ดวง] ย่อมไม่ประกอบในโลกุตตรจิต [๘ ดวง] โดยประการเดียวกันนี้ ทั้งวิรตีเจตสิก และอัปปมัญญาเจตสิกทั้งสอง ย่อมไม่ประกอบในกามาวจรมหาวิปากจิต
(เจตสิกที่กระทำให้มีลักษณะเฉพาะ)
ฌานธรรมเป็นเจตสิก กระทำจิตให้มีลักษณะเฉพาะเป็นโลกุตตรจิต ฌานธรรมและอัปปมัญญาเจตสิก กระทำจิตให้มีลักษณะเฉพาะเป็นมหัคคตจิต
อัปปมัญญาเจตสิก [๒ ดวง] วิรตีเจตสิก [๓ ดวง] ปัญญาเจตสิก และปีติเจตสิก กระทำจิตให้มีลักษณะเฉพาะเป็นกามาวจรโสภณจิต