ฉบับ พระคันธสาราภิวงศ์ แปล
ปทุมุปป์ผ์ วิย โหติ.๕๕
“จิตของผู้มีเจตสิกนี้อ่อนกำลัง ย่อมกระด้างในกุศลกรรม เป็นดุจทหารหาญผู้อยู่
ในวงล้อมของศัตรู ส่วนจิตของผู้มีเจตสิกนี้กำลังแรง ย่อมอ่อนโยนในกุศลกรรมเปรียบดั่ง
ทหารกล้าผู้อยู่ท่ามกลางญาติรัก”
กัมมัญญะ คือ ความควรในกิริยา
กัมมัญญตา คือ ความควรในกิริยานั้นั่นแหละ
เยส์ อิท์ ทุพพล. เตส์ จิตต์ ปุญฺฌกมฺเมสุ ยถิจฉิต์ จเปตุ์ น ลพุภติ, วิภกิติ.
ปฏิวาเต ขิตตฺถสุผฏฺฐิ วิย โหติ. เยส์ ปน พลว์. เตส์เยวม์ ตตฺถ ยถิจฉิต์ จเปตุ์ ลพุภติ น
วิภกิติ. ปฏิวาเต ขิตตฺถสุวัณฺณกุขนฺโธ วิย โหติ.๕๖
“จิตของผู้มีเจตสิกนี้อ่อนกำลัง ย่อมจะดำรงอยู่ในกุศลกรรมตามความปรารถนา
ไม่ได้ แต่จะปลิวกระจายไม่ตั้งมั่นเหมือนแกลบกำหนึ่งที่ขว้างไปทวนลม ส่วนจิตของผู้มี
เจตสิกนี้กำลังแรง ย่อมดำรงอยู่ในกุศลกรรมตามความปรารถนาได้ ไม่ปลิวว่อนกระจายไป
เปรียบดั่งทองแท่งที่ขว้างไปทวนลม”
ปาคุญฺญะ คือ ความคล่องแคล่ว
ปาคุญฺญตา คือ ความคล่องแคล่วนั้นั่นแหละ [โดยลง ตา ปัจจัยในอรรถสกัตถ์
ที่ไม่มีความหมายใดๆ]
เยส์ อิท์ ทุพพล. เตส์ จิตต์ ปุญฺฌกมฺเมสุ วิกมฺปติ วิหญฺฌติ. คมฺภีเร อุทเก
ขิตฺตวา นโร วิย โหติ. เยส์ ปน พลว์, เตส์ ต์ ตตฺถ น วิกมฺปติ น วิหญฺฌติ. คมฺภีเร อุทเก
ขิตตฺกุมภิโล วิย โหติ.๕๗
“จิตของผู้มีเจตสิกนี้อ่อนกำลัง ย่อมหวั่นไหวอ่อนแอในกุศลกรรมเหมือนวานรที่ถูก
จับโยนลงไปในน้ำลึก ส่วนจิตของผู้มีเจตสิกนี้กำลังแรง ย่อมไม่หวั่นไหวไม่อ่อนแอในกุศล
กรรม เปรียบดั่งจระเข้ที่ถูกจับโยนลงน้ำลึก”
อุชุกะ คือ สภาวะเที่ยงตรง