ฉบับ พระคันธสาราภิวงศ์ แปล
เจตนาสัมมากัมมันตะ คือ เจตนาที่ทำให้เกิดการกระทำขึ้น
วิรตีสัมมากัมมันตะ คือ ความเป็นไปแห่งจิตที่มีการงดเว้นจากบาปในบุคคลผู้สมาทานสิกขาบทมีการงดเว้นจากการปลงชีวิตสัตว์เป็นต้น หรืออธิษฐานเอง หรือในผู้ไม่ล่วงอารมณ์ที่มาถึง ในที่นี้หมายเอาวิรตีสัมมากัมมันตะ
คำว่า สัมมากัมมะ คือ สภาวะทำให้กระทำดี
คำว่า สัมมากัมมันตะ (การกระทำชอบ) คือ สภาวะทำให้กระทำดีนั้นนั่นแหละ เหมือนคำว่า สุตตตุน (พระสูตร) วนต (ป่า)
[อนุต ศัพท์ใน สมมากมุมนต = สมมากมุม + อนุต เป็นตัพภาวะ คือบทนามไม่มีความหมายใดๆ]
ข้อความอื่นในที่นี้ มีนัยที่กล่าวแล้ว
แม้สัมมาอาชีวะก็มี ๒ อย่างโดยจำแนกเป็นวิริยสัมมาอาชีวะ และวิรตีสัมมาอาชีวะ
วิริยสัมมาอาชีวะ คือ ความเพียรที่เรียกว่ากำลังบากบั่นของบุคคลผู้เลี้ยงชีพทำกสิกรรมหรือเที่ยวบิณฑบาตเป็นต้นอันไม่มีโทษเสมอ
วิรตีสัมมาอาชีวะ คือ ความเป็นไปแห่งจิตทึ่งดเว้นจากบาปของบุคคลผู้เพ่ง ความบริสุทธิ์แห่งการเลี้ยงชีพแล้ว กำจัดกายทุจริตและวจีทุจริตซึ่งทำให้อาชีวศีลวิบัติไป ในที่นี้หมายเอาวิรตีสัมมาอาชีวะนี้
สัมมาอาชีวะ (การเลี้ยงชีพชอบ) คือ สภาวะทำให้เลี้ยงชีพคือยังชีวิตให้เป็นไปด้วยดี
ข้อความอื่นในที่นี้มีนัยที่กล่าวแล้ว
ในบรรดาวิรตี ยังสามารถจำแนกได้ ๓ อย่างเป็นสัมปัตตวิรตี (งดเว้นอารมณ์ที่มาถึง) สมาทานวิรตี (งดเว้นด้วยการสมาทาน) และสมุจเฉทวิรตี (งดเว้นโดยเด็ดขาด)
สัมปัตตวิรตี คือ วิรตีที่เกิดขึ้นแก่ผู้ไม่สมาทานสิกขาบท หรือไม่ใส่ใจต่อสิกขาบทที่สมาทานแล้ว ไม่ล่วงละเมิดอารมณ์ที่มาถึงด้วยอานุภาพของหิริโอตตัปปะ