ฉบับ พระคันธสาราภิวงศ์ แปล
๔๙. เจตสิก ๑๔ ดวง คือ อัญญสมานเจตสิกยกเว้นฉันทะเจตสิกและปีติเจตสิก เป็น ๑๑ ดวง และ อกุศลสาธารณเจตสิก ๔ ดวง ย่อมรวมเข้าในจิตที่ประกอบกับอุทธัจจะเจตสิก
๕๐. เจตสิกดังกล่าวยกเว้นอธิโมกข์เจตสิก ประกอบกับวิจิกิจฉาเจตสิกเป็น ๑๕ ดวง ย่อมรวมเข้าในจิตที่ประกอบกับวิจิกิจฉาเจตสิก (๗.๑๕)
โดยประการดังนี้ เจตสิกแม้ได้รับการประกอบเป็นดวงๆ ก็รวมเป็น ๗ นัยเท่านั้น ในอกุศลจิตที่เกิดขึ้น ๑๒ ดวง
๕๑. สังคหนัยดำรงอยู่ในอกุศลจิต [๑๒ ดวง] ๗ นัย คือ เจตสิก ๑๙ ดวง เจตสิก ๑๘ ดวง เจตสิก ๒๐ ดวง เจตสิก ๒๑ ดวง เจตสิก ๒๐ ดวง เจตสิก ๒๒ ดวง และ เจตสิก ๑๕ ดวง
[ในอกุศลจิต ๑๒ มีสังคหะ ๗ นัย ดังนี้
นัยที่ ๑ อกุศลอสังขาริกจิตดวงที่ ๑-๒ มีเจตสิกประกอบ ๑๙ ดวง คือ
- โลภมูลจิตดวงที่ ๑ มีเจตสิกประกอบ ๑๙ ดวง ได้แก่ อัญญสมานเจตสิก ๑๓ โมจตุุกกเจตสิก ๔ โลภเจตสิก ๑ ทิฏฐิเจตสิก ๑
- โลภมูลจิตดวงที่ ๓ มีเจตสิกประกอบ ๑๙ ดวง ได้แก่ อัญญสมานเจตสิก ๑๓ โมจตุุกกเจตสิก ๔ โลภเจตสิก ๑ มานเจตสิก ๑
นัยที่ ๒ อกุศลอสังขาริกจิตดวงที่ ๓-๔ มีเจตสิกประกอบ ๑๘ ดวง คือ
- โลภมูลจิตดวงที่ ๕ มีเจตสิกประกอบ ๑๘ ดวง ได้แก่ อัญญสมานเจตสิก ๑๒ เว้นปีติ โมจตุุกกเจตสิก ๔ โลภเจตสิก ๑ ทิฏฐิเจตสิก ๑
- โลภมูลจิตดวงที่ ๗ มีเจตสิกประกอบ ๑๘ ดวง ได้แก่ อัญญสมานเจตสิก ๑๒ เว้นปีติ โมจตุุกกเจตสิก ๔ โลภเจตสิก ๑ มานเจตสิก ๑
นัยที่ ๓ อกุศลอสังขาริกจิตดวงที่ ๕ คือโทสมูลจิตดวงที่ ๑ มีเจตสิกประกอบ ๒๐ ดวง ได้แก่ อัญญสมานเจตสิก ๑๒ เว้นปีติ โมจตุุกกเจตสิก ๔ โทจตุุกกเจตสิก ๔