ฉบับ พระคันธสาราภิวงศ์ แปล
ย่อมมีแน่นอน ธรรม ๓ อย่างนั้นจึงรักษากายนี้ไม่ให้ดับสูญ ดังพระพุทธวจนะว่า
อายุ อุสฺมา จ วิญฺญาณ์ ยทา กาย์ ชหนฺติมํ
อปวิทฺโส ตทา เสติ นิรตฺถํว กลิงครํ.๗
“อายุ (ชีวิตรูป) ไออุ่น (เตโชธาตุ) และวิญญาณ (ภวังคจิต) สละ
ร่างกายนี้เมื่อใด เมื่อนั้นร่างกายย่อมถูกทิ้งนอนอยู่เหมือนท่อนไม้ไร้ค่า”
อาวัชชนะ คือ การเวียนมาแห่งกระแสจิต
อีกนัยหนึ่ง อาวัชชนะ คือ กิจที่ยังกระแสจิตให้เวียนมา
อีกนัยหนึ่ง อาวัชชนะ คือ กิจอันเป็นที่เวียนมาแห่งกระแสจิต
อีกนัยหนึ่ง อาวัชชนะ คือ กิจที่ทำให้กระแสจิตเวียนมา หมายถึง กิจที่ทำให้เคลื่อน
ลงจากวิถีของภวังคจิตแล้วเป็นไปเฉพาะหน้าต่ออารมณ์อื่น
อีกนัยหนึ่ง อาวัชชนะ คือ กิจที่ใคร่ครวญ กล่าวคือ กระทำการใส่ใจในอารมณ์อื่น
[คำว่า อาวชชน มีความหมาย ๕ อย่าง คือ
- การเวียนมาแห่งกระแสจิต = อาวชชนํ จิตฺตสนฺตานสฺส อาวฏฺฏนํ อาวชชนํ (ลง ยุ
ปัจจัยในภาวสาธนะ)
- กิจที่ยังกระแสจิตให้เวียนมา = อาวชฺเซติ อาวฏฺเฏตีติ อาวชชนํ (ลง ยุ ปัจจัยใน
กัตตุสาธนะ)
- กิจอันเป็นที่เวียนมาแห่งกระแสจิต = อาวฏฺฏติ เอตฺถาติ อาวชชนํ (ลง ยุ ปัจจัยใน
อธิกรณสาธนะ)
- กิจที่ทำให้กระแสจิตเวียนมา = อาวฏฺฏติ เอเตนาติ อาวชชนํ (ลง ยุ ปัจจัยใน
กรณสาธนะ)
- กิจที่ใคร่ครวญ = อาวชฺเซตีติ อาวชชนํ (ลง ยุ ปัจจัยในกัตตุสาธนะ)]
ทัสสนกิจ (กิจมีการเห็น) เป็นต้น ปรากฏชัดแล้ว
คำว่า โวฏฐพฺพณ์ มีความหมายว่า การกำหนดไว้เฉพาะ หมายถึง การตั้งแยกแยะ
ไว้ไม่ปะปนกัน โดยกำหนดว่า นี้คือสีเขียว สีเหลือง งาม หรือไม่งาม [โดยความหมายคือ