ฉบับ พระคันธสาราภิวงศ์ แปล
๖๓. คำว่า ปญฺจวีส (จิต ๒๕ ดวง) ท่านกล่าวไว้หมายถึงปัญจทวาราววัชนจิต กามาวจรวิปากจิต ๒๓ และหสนจิต
คำว่า ปริตฺตมุหิ (ในปริตตารมณ์) หมายถึง อารมณ์ที่เป็นกามาวจรนั้นได้ชื่อว่า ปริตตะ (เล็กน้อย) เพราะมีสภาพถูกตัดขาดรอบด้านโดยธรรมที่มาเบียดเบียน คือ ทำให้ไม่มีกำลัง เนื่องจากมีอานุภาพน้อย
[คำว่า ปริตฺต สำเร็จรูปมาจาก ปริ บทหน้า + ทา ธาตุ = ตัด + ต ปัจจัย มีรูปวิเคราะห์ว่า ปฏิพนฺธกรมฺเมหิ ปริ สมฺนตโต ทีหติ อวขณฺฑทีตตี ปริตฺตํ (อารมณ์ซึ่งถูกตัดขาดรอบด้านโดยธรรม ที่มาเบียดเบียน ชื่อว่า ปริตตารมณ์)]
๖๔. วัตถุสงคหะ คือ การประมวลจิตและเจตสิกที่มีวัตถุเหล่านั้น โดยจำแนกตาม วัตถุที่ตั้งมีจักขุวัตถุเป็นต้น
(๑๑๔) ในคัมภีร์วิภาวินีกล่าวว่า “วัตถุสงคหะ คือ การประมวลด้วยการจำแนก วัตถุ และกำหนดจิตที่มีวัตถุเหล่านั้น” ข้อความนั้นไม่งาม
วัตถุ คือ ปสาทรูปอันเป็นที่ตั้งของจิตและเจตสิก
พึงประกอบบทว่า จักขุวัตถุ โสตวัตถุ ฆานวัตถุ ชิวหาวัตถุ กายวัตถุ และ หทัยวัตถุ
จักขุวัตถุ คือ จักขุประสาทนั่นแหละ
โสตประสาทเป็นต้นชื่อว่า โสตวัตถุ เป็นต้นเหมือนกัน ปาฐะนี้เป็นประโยคสังเขป พึงกล่าวว่าเป็นเปยยาลนัยบ้าง อนตทีปกนัยบ้าง
[เปยยาลนัย คือ การละข้อความซึ่งเป็นที่เข้าใจกันได้
อนตทีปกนัย คือ การกล่าวไว้ข้างท้ายครั้งเดียว แต่สามารถติดตามจากคำหลังไปเชื่อมโยง กับข้อความข้างหน้า]