Abhidhammattha-Sangaha>

คัมภีร์อภิธัมมัตถสังคหะ

ฉบับ พระคันธสาราภิวงศ์ แปล

<< | หน้าที่ 41 | >>

๒๗. อนึ่ง ในบรรดากิจเหล่านั้น สันตีรณจิตที่ประกอบกับอุเบกขาเวทนา ๒ ดวง ได้ชื่อว่าทำหน้าที่ ๕ อย่าง โดยประเภทแห่งปฏิสนธิกิจ ภวังคกิจ จุติกิจ ตทารัมมณกิจ และสันตีรณกิจ (๕.๒)

๒๘. มหาวิปากจิต ๘ ดวง ได้ชื่อว่า ทำหน้าที่ ๔ อย่าง โดยประเภทแห่งปฏิสนธิกิจ ภวังคกิจ จุติกิจ และตทารัมมณกิจ (๔.๘)

๒๙. มหัคคตวิบากจิต ๙ ดวง ได้ชื่อว่า ทำหน้าที่ ๓ อย่าง โดยประเภทแห่งปฏิสนธิกิจ ภวังคกิจ และจุติกิจ (๓.๙)

๓๐. สันตีรณจิตที่ประกอบกับโสมนัส ทำหน้าที่ ๒ อย่าง โดยประเภทแห่งสันตีรณกิจ และตทารัมมณกิจ (๒.๑)

๓๑. โวฏฐัพพนจิต [ที่เรียกว่ามโนทวาราวัชชนจิต] ทำหน้าที่ ๒ อย่างเช่นเดียวกัน โดยประเภทแห่งโวฏฐัพพนกิจ และอาวัชชนกิจ (๒.๑)

๓๒. ส่วนจิตที่เหลือทั้งหมด คือ ชวนจิต มโนธาตุจิต ๓ ดวง และทวิปัญจวิญญาณจิต [๑๐ ดวง] มีหน้าที่เดียว [ประจำแต่ละดวง] ตามความเหมาะสม (๑.๖๘)

คาถาสรุป

๓๓. [บัณฑิต]พึงแสดง จิตมีปฏิสนธิจิตเป็นต้นว่ามี ๑๔ ตามประเภทแห่งกิจ และว่ามี ๑๐ ตามประเภทของฐาน

๓๔. พึงแสดงกิจและฐานของจิตซึ่งมีจำนวน ๑ ๒ ๓ ๔ และ ๕ [ตามสมควรที่มีในจิตเหล่านี้คือ] ๖๘ ดวง ๒ ดวง ๙ ดวง ๘ ดวง และ ๒ ดวง ตามลำดับ

ทวารสังคหะ

(ประมวลจิตและเจตสิกโดยทวาร)

๓๕. ในการประมวลตามทวาร ที่ชื่อว่าทวารทั้งหลายมี ๖ คือ จักขุทวาร โสตทวาร ฆานทวาร ชิวหาทวาร กายทวาร และมโนทวาร

สารบัญพระไตรปิฎก · Tipiṭaka