Paramatthadipani

คัมภีร์ปรมัตถทีปนี

ฉบับ พระคันธสาราภิวงศ์ แปล

ถ้าฆานะภายในไม่เสียหาย คันธารมณ์ภายนอกก็มาปรากฏ แต่ถ้าความใส่ใจที่
เกิดขึ้นตามสมควรแก่ฆานะกับคันธารมณ์ไม่มี ความปรากฏแห่งหมู่จิตที่เกิดขึ้นตามสมควร
แก่ฆานะ คันธารมณ์ และความใส่ใจย่อมไม่มี แต่เพราะเหตุที่ฆานะภายในไม่เสียหาย
คันธารมณ์ภายนอกก็มาปรากฏ ทั้งความใส่ใจที่เกิดขึ้นตามสมควรแก่ฆานะกับคันธารมณ์
ก็มีอยู่ ความปรากฏแห่งหมู่จิตที่เกิดขึ้นตามสมควรแก่ฆานะ คันธารมณ์ และความใส่ใจ
ย่อมมีได้อย่างนี้...

ถ้าชิวหาภายในไม่เสียหาย รสารมณ์ภายนอกก็มาปรากฏ แต่ถ้าความใส่ใจที่
เกิดขึ้นตามสมควรแก่ชิวหากับรสารมณ์ไม่มี ความปรากฏแห่งหมู่จิตที่เกิดขึ้นตามสมควร
แก่ชิวหา รสารมณ์ และความใส่ใจย่อมไม่มี แต่เพราะเหตุที่ชิวหาภายในไม่เสียหาย รสารมณ์
ภายนอกก็มาปรากฏ ทั้งความใส่ใจที่เกิดขึ้นตามสมควรแก่ชิวหากับรสารมณ์ก็มีอยู่ ความ
ปรากฏแห่งหมู่จิตที่เกิดขึ้นตามสมควรแก่ชิวหา รสารมณ์ และความใส่ใจย่อมมีได้อย่างนี้...

ถ้ากายภายในไม่เสียหาย โผฏฐัพพารมณ์ภายนอกก็มาปรากฏ แต่ถ้าความ
ใส่ใจที่เกิดขึ้นตามสมควรแก่กายกับโผฏฐัพพารมณ์ไม่มี ความปรากฏแห่งหมู่จิตที่เกิดขึ้น
ตามสมควรแก่กาย โผฏฐัพพารมณ์ และความใส่ใจย่อมไม่มี แต่เพราะเหตุที่กายภายใน
ไม่เสียหาย โผฏฐัพพารมณ์ภายนอกก็มาปรากฏ ทั้งความใส่ใจที่เกิดขึ้นตามสมควรแก่
โผฏฐัพพารมณ์ก็มีอยู่ ความปรากฏแห่งหมู่จิตที่เกิดขึ้นตามสมควรแก่กาย โผฏฐัพพารมณ์
และความใส่ใจย่อมมีได้อย่างนี้...

ถ้ามนะภายในไม่เสียหาย ธัมมารมณ์ภายนอกก็มาปรากฏ แต่ถ้าความใส่ใจที่
เกิดขึ้นตามสมควรแก่มนะกับธัมมารมณ์ไม่มี ความปรากฏแห่งหมู่จิตที่เกิดขึ้นตามสมควร
แก่มนะ ธัมมารมณ์ และความใส่ใจย่อมไม่มี แต่เพราะเหตุที่มนะภายในไม่เสียหาย
ธัมมารมณ์ภายนอกก็มาปรากฏ ทั้งความใส่ใจที่เกิดขึ้นตามสมควรแก่มนะกับธัมมารมณ์
ก็มีอยู่ ความปรากฏแห่งหมู่จิตที่เกิดขึ้นตามสมควรแก่มนะ ธัมมารมณ์ และความใส่ใจ
ย่อมมีได้อย่างนี้”

ด้วยเหตุนั้น วิถีจิตจึงไม่เกิดขึ้นโดยปราศจากอาวัชชนจิต ถ้าอาวัชชนจิตพิจารณา

สารบัญพระไตรปิฎก · Tipiṭaka