คัมภีร์อภิธัมมัตถสังคหะ

จิตที่อาศัยฆานประสาท เกิดร่วมกับอุเบกขาเวทนา ซึ่งเป็นผลของกุศลกรรม ดวงหนึ่ง
จิตที่อาศัยชิวหาประสาท เกิดร่วมกับอุเบกขาเวทนา ซึ่งเป็นผลของกุศลกรรม ดวงหนึ่ง
จิตที่อาศัยกายประสาท เกิดร่วมกับสุขเวทนา ดวงหนึ่ง
สัมปฏิจฉนจิต ที่เกิดร่วมกับอุเบกขาเวทนา ดวงหนึ่ง
สันตีรณจิต ที่เกิดร่วมกับโสมนัสเวทนา ดวงหนึ่ง
สันตีรณจิต ที่เกิดร่วมกับอุเบกขาเวทนา ดวงหนึ่ง

[คัมภีร์อภิธัมมัตถสังคหะกล่าวถึงโสมนัสสันตีรณจิตก่อนอุเบกขาสันตีรณจิต โดยคล้อยตามคัมภีร์ธรรมสังคณี (หน้า ๒๓๘, ๓๓๐) ส่วนหลักสูตรชั้นอาภิธรรมิกตรีของอาจารย์สัทธัมมโชติกะ (หน้า ๑๔) กล่าวถึงอุเบกขาสันตีรณจิตก่อน ท่านคงจะต้องการให้นักศึกษาท่องจำง่าย จึงกล่าว อุเบกขาสันตีรณจิตต่อจากสัมปฏิจฉนจิตเหมือนในอกุศลวิบากจิต]

จิตทั้ง ๘ ดวงนี้ ชื่อว่า อเหตุกกุศลวิบากจิต (กุศลวิปากจิตที่ไม่มีเหตุ)

๑๑. จิตที่ใคร่ครวญอารมณ์เข้าทางปัญจทวาร เกิดร่วมกับอุเบกขาเวทนา ดวงหนึ่ง
เช่นเดียวกันนี้ จิตที่ใคร่ครวญอารมณ์เข้าทางมโนทวาร เกิดร่วมกับอุเบกขาเวทนา ดวงหนึ่ง
จิตที่ยังการีย์มิให้เกิดขึ้น เกิดร่วมกับโสมนัสเวทนา ดวงหนึ่ง

จิตทั้ง ๓ ดวงนี้ ชื่อว่า อเหตุกกิริยาจิต (กิริยาจิตที่ไม่มีเหตุ)

๑๒. จบอเหตุกจิต ๑๘ ดวง โดยประการทั้งปวงอย่างนี้

[อเหตุกจิต คือ จิตที่ไม่ประกอบด้วยเหตุ ๖ อย่าง คือ โลภเหตุ โทสเหตุ โมหเหตุ อโลภเหตุ อโทสเหตุ และอโมหเหตุ เหตุที่กล่าวมานี้เป็นไปกับจิตบางอย่าง จิตที่ไม่ประกอบกับเหตุเหล่านี้ จึงเรียกว่า อเหตุกจิต ท่านแบ่งออกเป็น ๑๘ ดวง คือ
- อกุศลวิปากจิต จิตที่เป็นผลของอกุศล มี ๗ ดวง