Abhidhammattha-Sangaha>

คัมภีร์อภิธัมมัตถสังคหะ

ฉบับ พระคันธสาราภิวงศ์ แปล

<< | หน้าที่ 64 | >>

[ปฏิสนธิจิตที่มีเหตุ ๓ คือ มหาวิปากจิตที่ประกอบกับญาณ ๔ ส่วนวิปากจิต ๑๖ ดวงในปวัตติกาล คือ อเหตุกุศลวิบากจิต ๘ และมหาวิปากจิต ๘]

๗๒. กุศลกรรมที่มีเหตุ ๓ อย่างอ่อน และที่มีเหตุ ๒ อย่างยิ่งยอด ย่อมให้ผลปฏิสนธิที่มีเหตุ ๒ แล้วก่อให้เกิดวิปากจิต ๑๒ ดวงยกเว้นที่มีเหตุ ๓ ในปวัตติกาล

[ปฏิสนธิจิตที่มีเหตุ ๒ คือ มหาวิปากจิตที่ไม่ประกอบกับญาณ ๔ ส่วนวิปากจิต ๑๒ ดวงในปวัตติกาล คือ อเหตุกุศลวิบากจิต ๘ และมหาวิปากจิตที่ไม่ประกอบกับญาณ ๔]

๗๓. กุศลกรรมที่มีเหตุ ๒ อย่างอ่อน ย่อมให้ผลปฏิสนธิเป็นอเหตุจิต และก่อให้เกิดอเหตุวิปากจิตในปวัตติกาลเท่านั้น

[อเหตุจิต คือ อุเบกขาสันตีรณจิตที่เป็นกุศลวิบากจิต ส่วนอเหตุวิปากจิตในปวัตติกาล คือ อเหตุกุศลวิบากจิต ๘]

คาถาสรุป

๗๔. บางคนอ้างว่า “กุศลกรรมที่เป็นอสังขาริก ย่อมไม่ก่อให้เกิดวิปากจิตที่เป็นสสังขาริก กุศลกรรมที่เป็นสสังขาริก ย่อมไม่ก่อให้เกิดวิปากจิตที่เป็นอสังขาริก”

บุคคลพึงแสดงวิปากจิต ๑๒ ดวง ๑๐ ดวง และ ๘ ดวง ตามมติท่านตามลำดับ โดยคล้อยตามนัยที่กล่าวมาแล้ว ตามสมควร

[มหากุศลจิตที่ประกอบกับญาณ เป็นอสังขาริก มีเหตุ ๓ อย่างยิ่งยอด ก่อให้เกิดจิต ๑๒ ดวง คือ อเหตุกุศลวิบากจิต ๘ และมหาวิปากจิต เป็นอสังขาริก ๔
มหากุศลจิตที่ประกอบกับญาณ เป็นอสังขาริก มีเหตุ ๓ อย่างยิ่งยอด ก่อให้เกิดจิต ๑๒ ดวง คือ อเหตุกุศลวิบากจิต ๘ และมหาวิปากจิต เป็นสสังขาริก ๔
มหากุศลจิตที่ประกอบกับญาณ เป็นอสังขาริก มีเหตุ ๓ อย่างอ่อนและมหากุศลจิตที่ไม่ประกอบกับญาณ เป็นอสังขาริก มีเหตุ ๒ อย่างยิ่งยอด ก่อให้เกิดจิต ๑๐ ดวง คือ อเหตุกุศลวิบากจิต ๘ และมหาวิปากจิตที่ไม่ประกอบกับญาณ เป็นสสังขาริก ๒]

สารบัญพระไตรปิฎก · Tipiṭaka