Abhidhammattha-Sangaha>

คัมภีร์อภิธัมมัตถสังคหะ

ฉบับ พระคันธสาราภิวงศ์ แปล

<< | หน้าที่ 69 | >>

ปริเฉทที่ ๖

รูปสังคหวิภาค

(จำแนกรูปเป็นหมวดหมู่)

คำปฏิญญา

๑. ข้าพเจ้าได้จำแนกธรรมคือจิตและเจตสิก พร้อมทั้ง[จำแนกเป็นประเภทและ[แสดง]ความเป็นไปไว้เพียงเท่านี้แล้ว บัดนี้ ข้าพเจ้าจะกล่าวรูป

การประมวลรูป ๕ อย่าง

๒. ในเรื่องนี้ การประมวลมี ๕ อย่างคือ โดยการแสดงรูปโดยย่อ โดยการจำแนก โดยสมุฏฐาน (เหตุที่ทำ ให้เกิดรูป) โดยหมวดหมู่ และโดยลำดับแห่งการเกิดขึ้น

การแสดงรูปโดยย่อ

๓. รูปนี้มี ๒ อย่างคือ มหาภูตรูป (รูปใหญ่โตปรากฏชัด) ๔ และอุปาทายรูป (รูปที่เกิดอาศัยมหาภูตรูป) ย่อมถึงการรวมเข้าเป็น ๒๘ อย่าง

๔. รูปถึงการรวมเข้าอย่างไร ปฐวีธาตุ อาโปธาตุ เตโชธาตุ และวาโยธาตุ ชื่อว่า ภูตรูป (รูปปรากฏชัด)

๕. จักขุประสาท โสตประสาท ฆานประสาท ชิวหาประสาท และกายประสาท ชื่อว่า ปสาทรูป (รูปใส)

สารบัญพระไตรปิฎก · Tipiṭaka