ฉบับ พระคันธสาราภิวงศ์ แปล
ทะลุฝากำแพงภูเขาไปได้ไม่ติดขัดเหมือน ไปในที่ว่างก็ได้ ผุดขึ้นดำลงในแผ่นดินเหมือน
ในน้ำก็ได้ เดินบนน้ำไม่แตกเหมือนเดินบนแผ่นดินก็ได้ เหาะไปในอากาศเหมือนนกก็ได้
ลูบคลำพระจันทร์พระอาทิตย์ซึ่งมีฤทธิ์มีอานุภาพมากด้วยฝ่ามือก็ได้ ใช้อำนาจทางกายไป
ตลอดพรหมโลกก็ได้ ดูกรภิกษุทั้งหลาย นี้เรียกว่า ฤทธิ์”
ข้อความนั้นไม่สมควร เพราะในที่นี้ประสงค์เอาอภิธรรมเทศนาเท่านั้น
ส่วนในคัมภีร์วิภังค์๓๕ หมู่จิตและเจตสิกที่เป็นโลกิยะกับโลกุตตรผสมกัน พระ-
พุทธองค์ตรัสว่าเป็นอิทธิบาทในปฐมวาระ
ในคัมภีร์อรรถกถากล่าวว่า
ปฐมฌานปรกมุม่ หิ อิทฺธิปาโท นาม. ปฐมฌานํ อิทฺธิ นาม ฯเปฯ เนวสญฺญา-
นาสญฺญายตนฌานปรกมุม่ อิทฺธิปาโท นาม. เนวสญฺญานาสญฺญายตนฌานํ อิทฺธิ นาม.
โสตาปตฺติมคฺคสฺส วิปสฺสนา อิทฺธิปาโท นาม. โสตาปตฺติมคฺโค อิทฺธิ นาม ฯเปฯ อรหตฺต-
มคฺคสฺส วิปสฺสนา อิทฺธิปาโท นาม. อรหตฺตมคฺโค อิทฺธิ นาม.๓๖
“การบริกรรมในปฐมฌาน ชื่อว่า อิทธิบาท (เหตุแห่งความสำเร็จ) ส่วนปฐมฌาน
ชื่อว่า อิทธิ (ความสำเร็จ)...การบริกรรมในเนวสัญญานาสัญญายตนฌาน ชื่อว่า อิทธิบาท
ส่วนเนวสัญญานาสัญญายตนฌาน ชื่อว่า อิทธิ วิปัสสนาของโสตาปัตติมรรค ชื่อว่า อิทธิ
บาท ส่วนโสตาปัตติมรรค ชื่อว่า อิทธิ...วิปัสสนาของอรหัตตมรรค ชื่อว่า อิทธิบาท ส่วน
อรหัตตมรรค ชื่อว่า อิทธิ”
ปฐมฌานํ อิทฺธิปาโท นาม. ทุติยฌานํ อิทฺธิ นาม ฯเปฯ อากิญฺจญฺญายตนช-
ฌานํ อิทฺธิปาโท นาม. เนวสญฺญานาสญฺญายตนฌานํ อิทฺธิ นาม. โสตาปตฺติมคฺโค
อิทฺธิปาโท นาม. สกทาคามิมคฺโค อิทฺธิ นาม ฯเปฯ อรหตฺตมคฺโค อิทฺธิ นาม.๓๗
“ปฐมฌาน ชื่อว่า อิทธิบาท ส่วนทุติยฌาน ชื่อว่า อิทธิ...อากิญจัญญายตนฌาน
ชื่อว่า อิทธิบาท ส่วนเนวสัญญานาสัญญายตนฌาน ชื่อว่า อิทธิ โสตาปัตติมรรค ชื่อว่า
อิทธิบาท ส่วนสกทาคามิมรรค ชื่อว่า อิทธิ...อรหัตตมรรค ชื่อว่า อิทธิ”