ฉบับ พระคันธสาราภิวงศ์ แปล
ความดับกิเลสชั่วขณะและดับด้วยการข่มไว้ ชื่อว่า นิโรธสัจ (สัจจะคือนิโรธ)
พระนิพพานชื่อว่า นิโรธริยสัจ (อริยสัจคือนิโรธ)
องค์ของมรรคในวิสุทธิ ๗ ที่เป็นโลกิยะ ๖ อย่าง ชื่อว่า มรรคสัจ (สัจจะคือมรรค)
ส่วนโลกุตตรมรรคมีองค์ ๘ ชื่อว่า มรรคอริยสัจ (อริยสัจคือมรรค)
ในเรื่องนี้ คำว่า อริย (ประเสริฐ) กล่าวถึงเนื้อความอันสูงสุด เนื่องจากไม่แปรผัน
เพราะเหตุใดๆ แก่บุคคลใด ในสถานที่หรือเวลาใด
ส่วนในคัมภีร์วิภาวนีแสดงเนื้อความของ สจุจ ศัพท์ ตามนัยที่กล่าวไว้ในคัมภีร์
อรรถกถา
คำว่า ทุกข์ อริยสัจจ์ (อริยสัจคือทุกข์) นี้ มีความหมายว่า พึงทราบความเป็น
ทุกขสัจของธรรมที่เกิดในภูมิ ๓ มีจักษุเป็นต้นด้วยสภาพ ๔ อย่างเหล่านี้ คือ มีสภาพ
บีบคั้น ถูกปรุงแต่ง เร่าร้อน และ แปรปรวน
ความถูกปรุงแต่งและความแปรปรวน มีนัยที่กล่าวมาแล้วในสังขารทุกข์ และ
วิปริณามทุกข์
โดยอรรถของบทมีดังนี้ คำว่า สังขตะ คือ ความถูกปัจจัยปรุงแต่ง ความหมาย
ก็คือ ไม่เกิดขึ้นเป็นไปโดยปราศจากทุกข์ที่ปรุงแต่งปัจจัยมีกรรมเป็นต้นซึ่งมีมาก่อน
คำว่า วิปริณามะ คือ ความแปรปรวนเสียสภาพ กล่าวคือ ความเสื่อมไปและ
ความดับสลาย
ในคำว่า ปีพนฺฐ (มีสภาพบีบคั้น) นี้ คำว่า ปีพนะ คือ สิ่งที่ถูกบีบคั้น
อีกนัยหนึ่ง ปีพนะ คือ สิ่งบีบคั้น
อีกนัยหนึ่ง ปีพนะ คือ ความบีบคั้น
คำว่า อตฺโถ แปลว่า สภาพ
คำว่า ปีพนฎฐะ คือ มีสภาพบีบคั้น