ฉบับ พระคันธสาราภิวงศ์ แปล
๕๑. รูปกลาปที่มีกรรม จิต อุตุ และอาหารเป็นสมุฏฐานมี ๒๑ กลุ่ม คือ ๙ ๖ ๔ และ ๒ กลุ่ม ตามลำดับ
ผู้รู้ทั้งหลายกล่าวว่า อากาสธาตุและลักขณรูปมิใช่ส่วนประกอบของรูปกลาป เพราะเป็นเพียงเครื่องกำหนด และเป็นลักษณะของสังขตธรรม
ทั้งหมดนี้เป็นการจัดเป็นกลุ่มในปริเฉทนี้
๕๒. รูปทั้งหมดนี้ย่อมพบได้ครบถ้วนในปวัตติกาลในกามภูมิตามสมควร
๕๓. ส่วนในปฏิสนธิกาล ทสกะ (หมวด ๑๐) ทั้ง ๗ กลุ่ม คือ จักขุทสกะ โสตทสกะ ฆานทสกะ ชิวหาทสกะ กายทสกะ ภาวทสกะ และวัตถุทสกะ ย่อมปรากฏแก่สัตว์ผู้เกิดในชั้นชนะและโอปปาติกะ เป็นอย่างมาก
แต่ในบางครั้ง จักขุทสกะ โสตทสกะ ฆานทสกะ และภาวทสกะย่อมไม่ปรากฏเป็นอย่างต่ำ
เพราะเหตุนั้น พึงทราบความเสื่อมถอยของรูปกลาปลงด้วยอำนาจแห่งรูปกลาปดังกล่าว
[รูปกลาปในปฏิสนธิกาลของสังเสทชะและโอปปาติกะในกามภูมิ เกิดได้อย่างมาก ๗ กลุ่ม บางคนเกิดมาตาบอด จักขุทสกะก็ไม่มี คนหูหนวกก็มิได้มีโสตทสกะ คนจมูกไม่รู้กลิ่นจัดว่าไม่มีฆานทสกะ และผู้ไม่มีเพศก็ไม่มีภาวทสกะ]
๕๔. ทสกะทั้ง ๓ กลุ่มที่เรียกว่า กายทสกะ ภาวทสกะ และวัตถุทสกะ ย่อมปรากฏแก่เหล่าสัตว์ผู้ถือกำเนิดในครรภ์ (รวมอัณฑชะด้วย) เช่นเดียวกันนี้ ในบางครั้ง ภาวทสกะก็ไม่ปรากฏ