Abhidhammattha-Sangaha>

คัมภีร์อภิธัมมัตถสังคหะ

ฉบับ พระคันธสาราภิวงศ์ แปล

<< | หน้าที่ 84 | >>

โทมนัสสินทรีย์ อุเบกขินทรีย์ สัทธินทรีย์ วิริยินทรีย์ สตินทรีย์ สมาธินทรีย์ ปัญญินทรีย์ อนัญญาตัญญัสสามีตินทรีย์ อัญญินทรีย์ และอัญญาตาวินทรีย์

[อินทรีย์ ๓ อย่างท้ายเป็นโลกุตตระ กล่าวคือ อนัญญาตัญญัสสามีตินทรีย์ เป็นอินทรีย์ในโสดาปัตติมรรค อัญญินทรีย์ เป็นอินทรีย์ในมรรคที่เหลือทั้ง ๓ และอัญญาตาวินทรีย์ เป็นอินทรีย์ในอรหัตตผล]

๑๙. พละมี ๙ คือ สัทธาพละ วิริยพละ สติพละ สมาธิพละ ปัญญาพละ หิริพละ โอตตัปปพละ อหิริกพละ และอโนตตัปปพละ

๒๐. อธิบดีมี ๔ คือ ฉันทาธิปติ วิริยาธิปติ จิตตาธิปติ และวิมังสาธิปติ

๒๑. อาหารมี ๔ คือ กพฬีการาหาร ผัสสาหารที่สอง มโนสัญเจตนาหารที่สาม และวิญญาณาหารที่สี่

๒๒. อนึ่ง ในหมวดผสมนี้ ในบรรดาอินทรีย์ทั้งหลาย โสตาปัตติมรรคญาณ ชื่อว่า อนัญญาตัญญัสสามีตินทรีย์

๒๓. อรหัตตผลญาณ ชื่อว่า อัญญาตาวินทรีย์

๒๔. ญาณทั้ง ๖ ในท่ามกลางเรียกว่า อัญญินทรีย์

[คำว่า ในท่ามกลาง หมายความว่า ที่อยู่ระหว่างโสดาปัตติมรรคและอรหัตตผล]

๒๕. ชีวิตินทรีย์มี ๒ อย่างด้วยการจำแนกเป็นรูปและนาม

๒๖. องค์แห่งการเพ่งอารมณ์ย่อมไม่ปรากฏในปัญจวิญญาณ พละย่อมไม่ปรากฏในจิตที่ปราศจากความเพียร องค์ของมรรคย่อมไม่ปรากฏในอกุศลจิต

๒๗. เช่นเดียวกันนี้ เอกัคคตาย่อมไม่ถึงความเป็นมรรค อินทรีย์ หรือพละ ในจิตที่มีความสงสัย

๒๘. อธิบดีอย่างเดียวเท่านั้นย่อมปรากฏในชวนจิต ที่เป็นกิริยกุศลและติเหตุกะตามสมควร

สารบัญพระไตรปิฎก · Tipiṭaka