Abhidhammattha-Sangaha>

คัมภีร์อภิธัมมัตถสังคหะ

ฉบับ พระคันธสาราภิวงศ์ แปล

<< | หน้าที่ 85 | >>

คาถาสรุป

๒๙. เหตุมี ๖ องค์แห่งการเพ่งมี ๗ องค์แห่งมรรคมี ๑๒ อินทรีย์มี ๒๒ โดยองค์ธรรม เรากล่าวพลธรรมว่ามี ๙ กล่าวอธิบดีว่ามี ๔ และกล่าวอาหารว่ามี ๔ เช่นเดียวกัน เรากล่าวการประมวลธรรมผสมซึ่งเจือด้วยกุศลเป็นต้นว่ามี ๗

ประมวลธรรมฝ่ายตรัสรู้

๓๐. ในหมวดธรรมฝ่ายตรัสรู้ สติปัฏฐานมี ๔ คือ กายานุปัสสนาสติปัฏฐาน เวทนานุปัสสนาสติปัฏฐาน จิตตานุปัสสนาสติปัฏฐาน และธัมมานุปัสสนาสติปัฏฐาน

๓๑. สัมมัปปธาน ๔ คือ ความเพียรเพื่อจะงดบาปอกุศลธรรมที่เกิดขึ้นแล้ว ความเพียรเพื่อห้ามบาปอกุศลธรรมที่ยังมิได้เกิดขึ้น ความเพียรเพื่อยังกุศลธรรมที่ยังมิได้เกิดขึ้นให้เกิดขึ้น และความเพียรเพื่อยังกุศลธรรมที่เกิดขึ้นแล้วให้เจริญยิ่งๆ ขึ้นไป

๓๒. อิทธิบาทมี ๔ คือ ฉันทิทธิบาท วิริยิทธิบาท จิตติทธิบาท และวิมังสิทธิบาท

๓๓. อินทรีย์ ๕ คือ สัทธินทรีย์ วิริยินทรีย์ สตินทรีย์ สมาธินทรีย์ และปัญญินทรีย์

๓๔. พละ ๕ คือ สัทธาพละ วิริยพละ สติพละ สมาธิพละ และปัญญาพละ

๓๕. โพชฌงค์ ๗ คือ สติสัมโพชฌงค์ ธัมมวิจยสัมโพชฌงค์ วิริยสัมโพชฌงค์ ปีติสัมโพชฌงค์ ปัสสัทธิสัมโพชฌงค์ สมาธิสัมโพชฌงค์ และอุเบกขาสัมโพชฌงค์

๓๖. องค์ของมรรคมี ๘ คือ สัมมาทิฏฐิ สัมมาสังกัปปะ สัมมาวาจา สัมมากัมมันตะ สัมมาอาชีวะ สัมมาวายามะ สัมมาสติ และสัมมาสมาธิ

๓๗. อนึ่ง ในหมวดนี้ ท่านเรียกสัมมาสติเพียงอย่างเดียวเท่านั้นว่า “สติปัฏฐาน”

๓๘. เช่นเดียวกันนี้ ท่านเรียกสัมมาวายามะเพียงอย่างเดียวเท่านั้นว่า “สัมมัปปธาน ๔”

สารบัญพระไตรปิฎก · Tipiṭaka