Abhidhammattha-Sangaha>

คัมภีร์อภิธัมมัตถสังคหะ

ฉบับ พระคันธสาราภิวงศ์ แปล

<< | หน้าที่ 86 | >>

คาถาสรุป

๓๙. ธรรมทั้งหลายเหล่านี้โดยสภาวธรรมมี ๑๔ คือ ฉันทะ จิตตะ อุเบกขา สัทธา ปัสสัทธิ ปีติ สัมมาทิฏฐิ สัมมาสังกัปปะ สัมมาวายามะ วิริยี ๓ [สัมมาวาจา สัมมากัมมันตะ และสัมมาอาชีวะ] สัมมาสติ และสัมมาสมาธิ โดยประเภทมี ๓๗ การประมวลธรรมฝ่ายตรัสรู้นั้นมี ๗

๔๐. ธรรม ๗ อย่าง คือ สังกัปปะ ปัสสัทธิ ปีติ อุเบกขา ฉันทะ จิตตะ และวิริยี ๓ เป็นธรรมปรากฏที่เดียว วิริยะปรากฏ ๙ ที่ สติปรากฏ ๘ ที่ สมาธิปรากฏ ๔ ที่ ปัญญาปรากฏ ๕ ที่ สัทธาปรากฏ ๒ ที่ ทั้งหมดนี้เป็นการจำแนกธรรมอันเลิศ ๓๗ อย่างอันประเสริฐ

๔๑. โพธิปักขิยธรรมทั้งหมดย่อมปรากฏในโลกุตตรจิต สังกัปปะและปีติย่อมไม่ปรากฏในโลกุตตรจิตเป็นบางครั้ง แต่ปรากฏตามสมควรในโลกิยจิตในเวลาที่สีสุทธิ ๖ ปรากฏขึ้น

ประมวลธรรมทั้งหมด

๔๒. ในหมวดธรรมทั้งหมด ขันธ์มี ๕ คือ รูปขันธ์ เวทนาขันธ์ สัญญาขันธ์ สังขารขันธ์ และวิญญาณขันธ์

๔๓. ขันธ์อันเป็นที่ตั้งแห่งอุปาทานมี ๕ คือ รูปุปาทานักขันธ์ เวทนุปาทานักขันธ์ สัญญูปาทานักขันธ์ สังขารูปาทานักขันธ์ และวิญญาณูปาทานักขันธ์

๔๔. อายตนะมี ๑๒ คือ จักขายตนะ โสตายตนะ ฆานายตนะ ชิวหายตนะ กายายตนะ มนายตนะ รูปายตนะ สัททายตนะ คันธายตนะ รสายตนะ โผฏฐัพพายตนะ และธรรมายตนะ

๔๕. ธาตุมี ๑๘ คือ จักขุธาตุ โสตธาตุ ฆานธาตุ ชิวหาธาตุ กายธาตุ รูปธาตุ

สารบัญพระไตรปิฎก · Tipiṭaka