Paramatthadipani

คัมภีร์ปรมัตถทีปนี

ฉบับ พระคันธสาราภิวงศ์ แปล

ด้วยเหตุนี้ พระโสดาบันเหล่านี้ย่อมบรรลุมรรคชั้นสูงในภพปัจจุบันหรือต่ำกว่า
๗ ภพในกามภพนั้นแล ความเป็นไปพิเศษเช่นนี้ของพระโสดาบันเหล่านั้นย่อมสำเร็จด้วย
อานุภาพของวิปัสสนาในมรรคชั้นสูง ดังสารกในคัมภีร์อรรถกถาว่า

อุปริ ติณฺณ์ มคุคานํ วิปสฺสนา นิยาเมติ.๓๙

“วิปัสสนาของมรรคชั้นสูง ๓ อย่างย่อมกำหนด[ภพ]”

ส่วนพระโสดาบันใดทำฌานให้เกิดในภพปัจจุบัน หรือในภพใดภพหนึ่งในภพ
๗ เหมือนท้าวสักกะ อนาถบิณฑิกเศรษฐี และนางวิสาขา เป็นต้น ย่อมไปสู่พรหมโลก
และพระโสดาบันเหล่าใดบรรลุโสดาปัตติมรรคในพรหมโลกแล้วปรินิพพานในที่นั้น ความ
เป็นไปพิเศษเช่นนี้ของพระโสดาบันเหล่านั้นย่อมสำเร็จด้วยอานุภาพของมหัคคตฌาน

บางคนเห็นว่า พระโสดาบันสัตตักขัตตุปรมะมีปฏิสนธิ ๑๔ ภพในกามภูมิด้วย
พระดำรัสในพระบาลี คือ พระดำรัสว่า “ท่องเที่ยวไปในเทวดา ๗ ครั้ง” ในพระบาลี แสดง
การปฏิสนธิของโอปปาติกะ ๗ ครั้งในกามภพ พระดำรัสว่า “ท่องเที่ยวไปในมนุษย์ ๗ ครั้ง”
แสดงการปฏิสนธิของผู้ถือกำเนิดในครรภ์มารดา ๗ ครั้ง คำทั้งสองนั้นจึงแสดงการปฏิสนธิ
๑๔ ครั้ง ดังเทพบุตรชนวสกะ[ผู้เป็นอดีตพระเจ้าพิมพิสาร]ได้หมายเอาภพ ๑๔ ภพที่
ปรากฏโดยปริยายนั้น จึงกราบบทูลพระผู้มีพระภาคในสักกปัญหสูตร (ชนวสกสูตร) ว่า

อิโต สตฺต ตโต สตฺต, สํสารานิ จตฺทุททสา.๔๐

“ภพมี ๑๔ คือภพ ๗ ในเทวโลกนี้ และภพ ๗ ในมนุษย์โลกนั้น”

นอกจากนั้น ในอังคุตตรนิกาย ติกนิบาต พระพุทธเจ้าตรัสว่า

ส เจ อุทายิ อานนฺโท อวีตราโค กาลํ กเรยย, เตน จิตฺตปสาเทน สตฺตภกขตฺตุ
เทเวสุ เทวรชช์ กเรยย. สตฺตภกขตฺตุ อิสฺมีเยว ชมพุทฺเป มหารชช์ กเรยย. อปิจ อุทายิ
อานนฺโท ทิฏเฐว ธมฺเม ปรินิพพายิสฺสติติ.๔๑

“ดูกรอุทายี ถ้าอานนท์ยังไม่สิ้นราคะพึงเสียชีวิต เธอพึงกระทำการครองราชย์

สารบัญพระไตรปิฎก · Tipiṭaka