Abhidhammattha-Sangaha>

คัมภีร์อภิธัมมัตถสังคหะ

ฉบับ พระคันธสาราภิวงศ์ แปล

<< | หน้าที่ 92 | >>

อินทริยปัจจัย (ปัจจัยที่เป็นอินทรีย์) ฌานปัจจัย (ปัจจัยที่เป็นฌาน) มรรคปัจจัย (ปัจจัยที่เป็นมรรค) สัมปยุตตปัจจัย (ปัจจัยที่มาประกอบ) วิปปยุตตปัจจัย (ปัจจัยที่ได้มาประกอบ) อัตถิปัจจัย (ปัจจัยที่มีอยู่) นัตถิปัจจัย (ปัจจัยที่ไม่มี) วิกตปัจจัย (ปัจจัยที่ปราศจาก) อวิกตปัจจัย (ปัจจัยที่ไม่ปราศจาก)

ทั้งหมดนี้เป็นปัฏฐานนัยในปริเฉทนี้

คาถาแสดงอุเทศ

๑๕. ในปัฏฐานนัยนั้น

ปัจจัยมี ๖ ประเภท คือ นามเป็นปัจจัยแก่นาม ๖ ปัจจัย นามเป็นปัจจัยแก่นามรูป ๕ ปัจจัย นามเป็นปัจจัยแก่รูป ๑ ปัจจัย รูปเป็นปัจจัยแก่นาม ๑ ปัจจัย ปัญญัติ นาม และรูป เป็นปัจจัยแก่นาม ๒ ปัจจัย นามและรูปทั้งสองอย่างเป็นปัจจัยแก่นามรูปทั้งสองอย่าง ๘ ปัจจัย ปัจจัยมี ๖ ประเภทได้อย่างไร

นิเหศของปัจจัย ๖ ประเภท

๑๖. นามเป็นปัจจัยแก่นาม มี ๖ ปัจจัย คือ ธรรมทั้งหลายทั้งที่เป็นจิตและเจตสิก ที่ดับไปโดยไม่มีธรรมอื่นมาคั่น เป็นปัจจัยแก่ธรรมทั้งหลายที่เป็นจิตและเจตสิกที่กำลังเกิดขึ้นอีก ด้วยอำนาจของอนันตรปัจจัย สมนันตรปัจจัย นัตถิปัจจัย และวิคตปัจจัย

ชวนจิตดวงก่อนๆ เป็นปัจจัยแก่ชวนจิตดวงหลังๆ ด้วยอำนาจของอาเสวนปัจจัย ธรรมที่เป็นจิตและเจตสิกที่เกิดร่วมกันเป็นปัจจัยแก่กันและกัน ด้วยอำนาจของสัมปยุตตปัจจัย

สารบัญพระไตรปิฎก · Tipiṭaka