Abhidhammattha-Sangaha>

คัมภีร์อภิธัมมัตถสังคหะ

ฉบับ พระคันธสาราภิวงศ์ แปล

<< | หน้าที่ 94 | >>

๒๔. ธรรมที่เป็นจิตและเจตสิกที่ดับไปโดยไม่มีธรรมอื่นมาคั่น เป็นอนันตรูปนิสสยปัจจัย

๒๕. ส่วนปกตูปนิสสยปัจจัยมีจำนวนมาก คือ ราคาทิธรรม (ธรรมมีราคะเป็นต้น) สัทธาทิธรรม (ธรรมมีศรัทธาเป็นต้น) สุข ทุกข์ บุคคล โภชนะ อุตุ และเสนาสนะ เป็นปัจจัยแก่กุศลธรรมเป็นต้น ทั้งภายในและภายนอกได้ตามสมควร

กรรมเป็นปัจจัยแก่วิบากทั้งหลาย

๒๖. นามรูปเป็นปัจจัยแก่นามรูปมี ๘ ปัจจัยตามสมควร คือ ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย สหชาตปัจจัย อัญญมัญญปัจจัย นิสสยปัจจัย อาหารปัจจัย อินทริยปัจจัย วิปปยุตตปัจจัย อัตถิปัจจัย และอวิคตปัจจัย

๒๗. ในบรรดาปัจจัย ๘ อย่างนั้น อธิปติปัจจัยมี ๒ อย่าง คือ อารมณ์ที่บุคคลใส่ใจ เป็นปัจจัยแก่นามทั้งหลาย ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัยและอธิปติปัจจัย

สหชาตาธิปติ ๔ อย่างเป็นปัจจัยแก่นามรูปที่เกิดร่วมกันด้วยอำนาจของสหชาตปัจจัย

๒๘. สหชาตปัจจัยมี ๓ อย่าง คือ ธรรมที่เป็นจิตและเจตสิก เป็นปัจจัยแก่กันและกัน และเป็นปัจจัยแก่รูปที่เกิดร่วมกัน มหาภูตรูปเป็นปัจจัยแก่กันและกัน และเป็นปัจจัยแก่อุปาทายุรูป

[หทัยวัตถุและวิบากขันธ์เป็นปัจจัยแก่กันและกันในขณะปฏิสนธิ]

๒๙. อัญญมัญญปัจจัยมี ๓ อย่าง คือ ธรรมที่เป็นจิตและเจตสิก เป็นปัจจัยแก่กันและกัน มหาภูตรูปเป็นปัจจัยแก่กันและกัน หทัยวัตถุและวิบากขันธ์เป็นปัจจัยแก่กันและกันในขณะปฏิสนธิ

๓๐. นิสสยปัจจัยมี ๓ อย่าง คือ ธรรมที่เป็นจิตและเจตสิกเป็นปัจจัยแก่กันและกัน และเป็นปัจจัยแก่รูปที่เกิดร่วมกัน

สารบัญพระไตรปิฎก · Tipiṭaka