ฉบับ พระคันธสาราภิวงศ์ แปล
(จำแนกกรรมฐานเป็นหมวดหมู่)
๑. ต่อแต่นี้ไป ข้าพเจ้าจักกล่าวกรรมฐานทั้งสองอย่าง คือสมถภาวนาและวิปัสสนาภาวนาไปตามลำดับ
[กรรมฐาน คือ อารมณ์ของการอบรมจิต มี ๒ อย่าง คือ
- สมถกรรมฐาน อารมณ์ของการอบรมจิตเพื่อให้ใจสงบ
- วิปัสสนากรรมฐาน อารมณ์ของการอบรมจิตเพื่อให้เกิดปัญญารู้แจ้ง]
๒. ในบรรดากรรมฐานทั้งสองนั้น ลำดับแรก หมวดสมถกรรมฐานมี ๗ หมวด คือ กสิณ (วงกสิณ) ๑๐ อสุภะ (ซากศพ) ๑๐ อนุสสติ (การหมั่นระลึก) ๑๐ อัปปมัญญา (กรรมฐานที่เป็นไปในเหล่าสัตว์ไม่มีประมาณ) ๔ สัญญา (ความสำคัญในอาหารว่าปฏิกูล) ๑ ววัตถาน (การกำหนดรู้ธาตุ) ๑ และอรูปะ ๔ (อรูปฌาน)
๓. หมวดจริตมี ๖ คือ ราคจริต โทสจริต โมหจริต ศรัทธาจริต พุทธิจริต และวิตกจริต