๑๖๐. อฏฺฐ กามา มหาปากา ปฏิสนฺธิภวงฺคโต
ตทารมฺมณโต เจว จุติฏฺฐานวเสน จ.
๑๖๑. จตุฏฺฐานิกจิตฺตานิ อฏฺฐ โหนฺตีติ นิทฺทิเส
กุสลากุสลปากํ ตุ- เปกฺขาสหคตทฺวยํ.
๑๖๒. สนฺตีรณํ ภเว ปญฺจ- ทฺวาเร ฉทฺวาริเกสุ จ
ตทารมฺมณตํ ยาติ พลวารมฺมเณ สติ.
๑๖๓. ปฏิสนฺธิภวงฺคานํ จุติฏฺฐานวเสน จ
ปญฺจฏฺฐานิกจิตฺตนฺติ อิทํ ทฺวยมุทีริตํ.
“บัณฑิตพึงแสดงว่า จิต ๘ ดวง คือ มหาวิปากจิต ๘ มีกิจ ๔ คือ ปฏิสนธิกิจ ภวังคกิจ จุติกิจ และตทารัมมณกิจ จิต ๒ ดวงนี้ คือ อุเบกขาสันตีรณจิต ๒ ที่เป็นกุศลวิบากและอกุศลวิบาก ตรัสว่า มีกิจ ๕ คือ สันตีรณกิจทางทวาร ๕ ตทารัมมณกิจทางทวาร ๖ เมื่ออารมณ์ปรากฏชัดมาก ปฏิสนธิกิจ ภวังคกิจ และจุติกิจ”
๑๖๔. ปญฺจกิจฺจํ ทฺวยํ จิตฺตํ จตุกิจฺจํ ปนฏฺฐกํ
ติกิจฺจํ นวกํ เทฺว ตุ ทฺวิกิจฺจา เสสเมกกํ.
“จิต ๒ ดวง มีกิจ๕ ,จิต ๘ ดวง มีกิจ๔ ,จิต ๙ ดวง มีกิจ๓ ,จิต ๒ ดวง, มีกิจ ๒ ส่วนจิตที่เหลือ [๖๘] มีกิจเดียว”
๑๖๕. ภวงฺคาวชฺชนญฺเจว ทสฺสนํ สมฺปฏิจฺฉนํ
สนฺตีรณํ โวฏฺฐพฺพนํ ชวนํ ภวติ สตฺตมํ.
“ภวังคกิจ อาวัชชนกิจทัสสนกิจสัมปฏิจฉนกิจสันตีรณกิจ โวฏฐัพพนกิจ และ ชวนกิจที่ ๗ ย่อมเกิดขึ้น[ตามลำดับ]”
จำแนกจิตโดยวิญญาณ วิญญาณธาตุ และอารมณ์
๑๖๖. ฉพฺพิธํ โหติ ตํ ฉนฺนํ วิญฺญาณานํ ปเภทโต
สตฺตธา สตฺตวิญฺญาณ- ธาตูนํ ตุ ปเภทโต.