วิตกฺกวิจารปีติสุขวิปฺปหีนํ อุเปกฺขาจิตฺเตกคฺคตาสมฺปยุตฺตํ ปญฺจมนฺติอิทํ ปญฺจวิธํ รูปาวจร-กุสลจิตฺตํ นาม.
“ส่วนในกุศลจิตอื่น รูปาวจรกุศลจิตมี ๑ อย่าง โดยความเป็นจิตที่มีวัตถุ มี๒อ ย่าง โดยการเกิดขึ้นในภพ ๒ [กามสุคติภูมิ๗รูปภูมิ๑๕ (เว้นอสัญญสัตว์-ภูมิ)] มี ๓ อย่าง โดยจำแนกเป็นจิตทราม จิตปานกลาง และจิตประณีต มี ๔ อย่าง โดยจำแนกตามปฏิปทาเป็นต้น มี ๕ อย่าง โดยประเภทแห่งการประกอบกับองค์ฌาน รูปาวจรจิต ๕ ดวงนี้ คือ ปฐมฌานกุศลจิต เกิดร่วมกับวิตก วิจาร ปีติ สุข และเอกัคคตา ละกามฉันทะ พยาบาท ถีนมิทธะ อุทธัจจกุกกุจจะ และวิจิกิจฉา ดวงหนึ่ง ทุติยฌานกุศลจิต เกิดร่วมกับวิจาร ปีติ สุข และเอกัคคตา ละวิตก ดวงหนึ่ง ตติยฌานกุศลจิต เกิดร่วมกับปีติ สุข และเอกัคคตา ละวิตกและวิจาร ดวงหนึ่ง จตุตถฌานกุศลจิต เกิดร่วมกับสุขและเอกัคคตา ละวิตก วิจาร และปีติ ดวงหนึ่ง ปัญจมฌานกุศลจิตเ กิดร่วมกับอุเบกขาและเอกัคคตา ละวิตก วิจาร ปีติและสุข ดวงหนึ่ง จิต ๕ ดวงนี้ ชื่อว่า รูปาวจรกุศลจิต”
ตํ ปน ยถาสมฺภวํ ปถวีกสิณาทีสุ อารมฺมเณสุ ปวตฺติวเสน อเนกวิธํ โหติ. สพฺพํ ปเนตํ รูปาวจรภาวนาปุญฺญวสปฺปวตฺตํ ยถานุรูปํ รูปาวจรูปปตฺตินิปฺผาทกํ โหติ. เอวํ ตาว รูปาวจรกุสลํ เวทิตพฺพํ.
“รูปาวจรกุศลจิตนั้นมีจำนวนมากด้วยความเป็นไปในอารมณ์มีปฐวีกสิณเป็นต้นตาม สมควรแก่การเกิดขึ้น รูปาวจรกุศลจิตทั้งหมดนี้ดำเนินไปด้วยอำนาจของกุศลคือรูปาวจร-ภาวนา ย่อมให้สำเร็จการอุบัติเกิดในรูปภูมิ ตามสมควร โปรดทราบรูปาวจรกุศลจิตอย่างนี้ก่อน”