สัททารมณ์
๒๙๔. ทุวิโธ หิ สมุทฺทิฏฺโฐ สทฺโท จิตฺโตตุสมฺภโว
สวิญฺญาณกสทฺโทว โหติ จิตฺตสมุฏฺฐิโต.
๒๙๕. อวิญฺญาณกสทฺโท โย โส โหตูตุสมุฏฺฐิโต
ทุวิโธปิ อยํ สทฺโท สทฺทารมฺมณตํ คโต.
“เสียงแสดงไว้ ๒ อย่าง คือ เสียงที่เกิดจากจิต และเสียงที่เกิดจากอุตุ เสียงที่เกิดร่วมกับจิต ย่อมเกิดจากจิต เสียงที่ไม่เกิดร่วมกับจิต ย่อมเกิดจากอุตุ เสียงทั้งสองอย่างนี้ย่อมถึงความเป็นสัททารมณ์”
คันธารมณ์
๒๙๖. ธรียตีติ คจฺฉนฺโต คนฺโธ สูจนโตปิ วา
อยํ จตุสมุฏฺฐาโน คนฺธารมฺมณสมฺมโต.
“ที่ชื่อว่า คันธะ (กลิ่น) เพราะเมื่อดำเนินไปอยู่ย่อมถูกทรงไว้[ตามลำดับกลาป] หรือ เพราะแสดง[ที่ตั้งของตนมีดอกไม้เป็นต้น] กลิ่นนี้เกิดจากสมุฏฐาน ๔ ย่อมสมมุติว่าคันธารมณ์”
[คำว่า คนฺธ มีความหมาย ๒ ประการ คือ
- รูปที่ถูกทรงไว้เมื่อดำเนินไปอยู่ = คจฺฉนฺโต ธรียตีติ คนฺโธ (คจฺฉนฺต บทหน้า + ธร ธาตุ = ทรงไว้ + อ ปัจจัยในกรรมสาธนะ)
- รูปแสดงที่ตั้งของตน = คนฺธยติ อตฺตโน วตฺถุํ สูเจตีติ คนฺโธ (คนฺธ ธาตุ = แสดง + อ ปัจจัยในกัตตุสาธนะ)]
รสารมณ์
๒๙๗. รสมานา รสนฺตีติ รโสติ ปริกิตฺติโต
โสว จตุสมุฏฺฐาโน รสารมฺมณนามโก.