“ที่เรียกว่า รส เพราะเป็นที่ยินดีของชนผู้เสวย รสนั้นมีสมุฏฐาน ๔ มีชื่อว่า รสารมณ์”
โผฏฐัพพารมณ์
๒๙๘. ผุสียตีติ โผฏฺฐพฺพํ ปถวีเตชวายโว
โผฏฺฐพฺพํ จตุสมฺภูตํ โผฏฺฐพฺพารมฺมณํ มตํ.
“สภาวะถูกกระทบ ชื่อว่า โผฏฐัพพะ (สัมผัส) หมายถึง ปฐวีธาตุ(ธาตุดิน) เตโชธาตุ (ธาตุไฟ) และวาโยธาตุ (ธาตุลม) สัมผัสนั้นเกิดจากปัจจัย ๔ ชื่อว่า โผฏฐัพพารมณ์”
ธรรมารมณ์
๒๙๙. สพฺพํ นามญฺจ รูปญฺจหิตฺวา รูปาทิปญฺจกํ
ลกฺขณานิ จ ปญฺญตฺติ-ธ มฺมารมฺมณสญฺญิตํ.
“นาม [จิต เจตสิก และนิพพาน] และรูปที่เว้นอารมณ์ ๕ มีรูปารมณ์เป็นต้นทั้งหมด [ปสาทรูป๕สุขุมรูป๑ ๖=ฎีกาเก่า, นิปผันนรูป๑ ๘=ฎีกาใหม่] และลักษณะ[มีอนิจจลักษณะ เป็นต้น] รวมทั้งบัญญัติ มีชื่อว่า ธรรมารมณ์”
[คัมภีร์อภิธัมมัตถสังคหะ (ปริจเฉทที่ ๓ข้อ๕ ๐ )ก ล่าวว่า ธรรมารมณ์จำแนกเป็น๖อ ย่าง คือ จิต ๘๙ เจตสิก ๕๒ ปสาทรูป ๕ สุขุมรูป ๑๖ นิพพาน และบัญญัติ ฎีกาเก่ากล่าวว่า ธรรมารมณ์ คือจิต เจตสิกนิพพาน รูปอันได้แก่ปสาทรูปและสุขุมรูปอ นิจจ-ลักษณะเป็นต้น และบัญญัติ ฎีกาใหม่กล่าวว่า ธรรมารมณ์ คือจิต เจตสิกนิพพาน นิปผันนรูปอ นิจจลักษณะเป็นต้น และ บัญญัติ]
จำแนกอารมณ์ ๖ โดยภูมิ
๓๐๐. ฉารมฺมณานิ ลพฺภนฺติ กามาวจรภูมิยํ
ตีณิ รูเป ปนารูเป ธมฺมารมฺมณเมกกํ.