วิบากมโนวิญญาณธาตุที่ประกอบกับอุเบกขา [อุเบกขาสันตีรณกุศลวิปากจิต] ย่อมเกิดขึ้นต่อ จากอุเบกขาอกุศลชวนจิตนั้น โดยความเป็นตทารัมมณจิต”
๔๕๕. อิฏฺฐารมฺมณโยคสฺมึ กงฺขโต อุทฺธตสฺส วา
โสมนสฺสยุตํ โหติ ตทารมฺมณมานสํ.
“ตทารัมมณจิตที่ประกอบด้วยโสมนัส ย่อมมีแก่ผู้สงสัยหรือฟุ้งซ่าน ในขณะประจวบ กับ[อติ]อิฏฐารมณ์ [คือพระพุทธเจ้าเป็นต้น]”
มติของพระมหาธรรมรักขิตเถระ
๔๕๖. โสมนสฺสยุเต จิตฺเต ชวเน ชวิเต ปน
คเวสิตพฺพา ปญฺเจว ตทารมฺมณมานสา.
“เมื่อชวนจิตที่ประกอบด้วยโสมนัส [มหากุศลโสมนัส๔อ กุศลโสมนัส๔กิริยา-โสมนัส ๕ ในอติอิฏฐารมณ์] แล่นไปแล้ว พึงแสวงหาตทารัมมณจิต ๕ ดวงที่ประกอบกับ โสมนัส [มหาวิปากโสมนัส ๔ โสมนัสสันตีรณจิต ๑]”
๔๕๗. อุเปกฺขาสหิเต จิตฺเต ชวเน ชวิเต ปน
ฉเฬว คเวสิตพฺพา ตทารมฺมณมานสา.
“เมื่อชวนจิตที่ประกอบกับอุเบกขา [มหากุศลอุเบกขา ๔ อกุศลอุเบกขา ๖ มหากิริยา-อุเบกขา ๔] แล่นไปแล้ว[ในอิฏฐมัชฌัตตารมณ์และอนิฏฐารมณ์]พึงแสวงหาตทารัมมณจิต ๖ ดวงที่ประกอบกับอุเบกขา [มหาวิบากอุเบกขา ๔ อุเบกขาสันตีรณจิต ๒]”
อาคันตุกภวังค์
๔๕๘. ติเหตุโสมนสฺเสน อาทินฺนปฏิสนฺธิโน
ฌานโต ปริหีนสฺสตํ ฌานํ ปจฺจเวกฺขโต.
๔๕๙. โทมนสฺสยุตํ จิตฺตํ โหติ วิปฺปฏิสาริโน
ตสฺส กึ ชายเต พฺรูหิ ตทารมฺมณมานสํ.
“เมื่อโทสชวนะของผู้ปฏิสนธิด้วยมหาวิบากโสมนัส ๔ ผู้เสื่อมจากฌานแล้วเดือดร้อน