“จิตที่ทำหน้าที่ปฏิสนธิเป็นต้นมีทั้งหมด ๑๙ ดวง คือ ในกามภูมิมี ๑๐ ดวง ใน รูปภูมิ[๑๕ เว้นอสัญญสัตว์ภูมิ]มี ๕ ดวง ในอรูปภูมิ มี ๔ ดวง”
อารมณ์ ๓ ของปฏิสนธิจิต
๕๑๓. กมฺมํ กมฺมนิมิตฺตญฺจ ตถา คตินิมิตฺตกํ
อิทํ หิ ติวิธํ เตสํ อารมฺมณมุทีริตํ.
“อารมณ์ ๓อ ย่างนี้ คือ กรรม กรรมนิมิต และคตินิมิต พระศาสดาตรัสว่าเป็น อารมณ์ของปฏิสนธิจิตเหล่านั้น”
อารมณ์ของกามาวจรปฏิสนธิ
๕๑๔. กามาวจรสนฺธีนํ ปริตฺตารมฺมณํ มตํ
ปจฺจุปฺปนฺนมตีตํ วา โหติ นตฺถิ อนาคตํ.
“อารมณ์ของกามาวจรปฏิสนธิพึงทราบว่าเป็นกามาวจร กามาวจรอารมณ์นั้นเป็น ปัจจุบันบ้าง อดีตบ้าง แต่ไม่เป็นอนาคต”
ตทารัมมณจิต ๑๑ ดวง
๕๑๕. อฏฺเฐว จ มหาปากา ตีณิ สนฺตีรณานิ จ
เอกาทสวิธํ จิตฺตํ ตทารมฺมณสญฺญิตํ.
“จิต ๑๑ ดวง คือ มหาวิปากจิต ๘ และสันตีรณจิต ๓ ได้ชื่อว่า ตทารมณ์”
จำแนกตทารมณ์โดยภูมิ
๕๑๖. เอกาทสวิเธ จิตฺเต ตทารมฺมณสญฺญิเต
ทส ปุญฺญวิปากานิ เอกํ โหติ อปุญฺญชํ.
“ในจิต ๑๑ ดวงที่ชื่อว่า ตทารมณ์ กุศลวิปากจิตมี ๑๐ ดวง อกุศลวิปากจิตมี ๑ ดวง”