Abhidhammāvatāra

คัมภีร์อภิธัมมาวตาร

ฉบับ พระคันธสาราภิวงศ์ แปล

<< | หน้าที่ 208 | >>

วิญญาณฐิติ (ภูมิเป็นที่ตั้งของปฏิสนธิวิญญาณ) ๗ คือ

  • นานัตตกายา นานัตตสัญญี ผู้ที่มีรูปร่างต่างกัน และมีปฏิสนธิวิญญาณต่างกันไ ด้แก่ มนุษย์ เทวดาชั้นกามาวจร วินิปาติกาสูรบางหมู่ เช่น นางยักษ์ชื่อว่าอุตตรมาตา ปุนัพพสุมาตา ปิยังกร-มาตา และเวมานิกเปรตที่ปฏิสนธิด้วยอเหตุกกุศลวิปากจิต โดยฐานะ มี ๗ ภูมิ คือ กามสุคติภูมิ ๗
  • นานัตตกายา เอกัตตสัญญี ผู้ที่มีรูปร่างต่างกันแ ต่มีปฏิสนธิวิญญาณอย่างเดียวกัน ได้แก่ รูปพรหมชั้นปฐมฌาน และสัตว์ผู้ถือกำเนิดในอบายภูมิโดยฐานะมี๗ภูมิ คือ อบายภูมิ๔ ปฐม-ฌานภูมิ๓
  • เอกัตตกายา นานัตตสัญญี ผู้ที่มีรูปร่างเหมือนกันแ ต่มีปฏิสนธิวิญญาณต่างกันไ ด้แก่ รูปพรหมชั้นทุติยฌานที่ปฏิสนธิด้วยทุติยฌานวิบากและตติยฌานวิบาก โดยฐานะมี๓ภูมิคือทุติยฌาน-ภูมิ ๓
  • เอกัตตกายา เอกัตตสัญญี ผู้ที่มีรูปร่างเหมือนกัน และมีปฏิสนธิวิญญาณอย่างเดียว กัน ได้แก่ รูปพรหมชั้นตติยฌาน พรหมชั้นเวหัปผลา และพรหมชั้นสุทธาวาส โดยฐานะมี๙ภูมิคือ ตติยฌานภูมิ๓ เวหัปผลาภูมิ๑สุทธาวาสภูมิ ๕
  • อากาสานัญจายตนูปคา ได้แก่ รูปพรหมชั้นอากาสานัญจายตนะ
  • วิญญาณัญจายตนูปคา ได้แก่ รูปพรหมชั้นวิญญาณัญจายตนะ
  • อากิญจัญญายตนูปคา ได้แก่ รูปพรหมชั้นอากิญจัญญายตนะ สัตตาวาสคือที่อยู่ที่อาศัยของเหล่าสัตว์ หมายถึง ภพภูมิโดยตรง และยังหมายถึงเหล่าสัตว์ ที่อยู่ในภูมินั้นโดยอ้อม มี๙อ ย่างอันได้แก่ วิญญาณฐิติ๗เ ห ล่านั้นโดยเพิ่มอสัญญสัตว์พรหม (รูปพรหม ที่ไม่มีนาม) และเนวสัญญานาสัญญายตนพรหม อนึ่ง อสัญญสัตว์พรหมไม่รวมเข้าในวิญญาณฐิติเพราะ ไม่มีจิต ส่วนเนวสัญญานาสัญญายตนพรหมก็ไม่รวมเข้า เพราะมีสัญญาและจิตที่ละเอียด]

ความเป็นปัจจัยของปุญญาภิสังขาร

๕๖๓. กาเม ปุญฺญาภิสงฺขาร- สญฺญิตา อฏฺฐ เจตนา
นวนฺนํ ปากจิตฺตานํ กาเม สุคติยํ ปน.
๕๖๔. นานากฺขณิกกมฺมูป- นิสฺสยปจฺจเยหิ จ
เทฺวธา หิ ปจฺจยา เตสํ ภวนฺติ ปฏิสนฺธิยํ.
สารบัญพระไตรปิฎก · Tipiṭaka