ที่บุรุษโหนเชือก สังขารที่ซัดจิตไปเหมือนความเพียรในการโหนเชือก จุติจิตเหมือนร่องน้ำ ภพหน้าเหมือน ฝั่งโน้น]
๖๐๐. ตเทตํ นาปิ ปุริมา ภวโตปิ อิธาคตํ
กมฺมาทิญฺจ วินา เหตุํ ปาตุภูตํ น เจว ตํ.
“[ปฏิสนธิ]จิตนั้นไม่ได้มาจากภพก่อนสู่ภพนี้ ทั้งไม่เกิดขึ้นโดยปราศจากปัจจัยมี กรรมเป็นต้น”
๖๐๑. เอตฺถ เจตสฺส จิตฺตสฺสปุริมา ภวโต ปน
อิธานาคมเนตีต- ภวเหตูหิ สมฺภเว.
๖๐๒. ปฏิโฆสทีปมุทฺทาที ภวนฺเตตฺถ นิทสฺสนา
ยถา อาคนฺตฺวา อญฺญตฺร โหนฺติ สทฺทาทิเหตุกา.
๖๐๓. เอวเมว จ วิญฺญาณํ เวทิตพฺพํ วิภาวินา
สนฺตานพนฺธโต นตฺถิ เอกตา วาปิ นานตา.
“การที่[ปฏิสนธิ]จิตมิได้มาจากภพก่อนสู่ภพนี้ และการเกิด[ปฏิสนธิ]จิตเพราะปัจจัย ในภพก่อน มีอุปมาเหมือนเสียงสะท้อน ดวงประทีป และตราประทับ เป็นต้น สิ่งเหล่านั้น มีสาเหตุคือเสียงเป็นต้นไ ม่ได้ไปสู่สถานที่อื่นฉันใด บัณฑิตพึงทราบ[ปฏิสนธิ]จิตฉันนั้น ความเป็นสิ่งเดียวกันหรือต่างสิ่งกันย่อมไม่มีโดยเนื่องด้วยความสืบต่อ”
[เสียงสะท้อนเกิดจากเสียงที่เปล่งออกใกล้ปากถ้ำเ สียงที่เปล่งออกนั้นดับไปทันทีที่เกิดขึ้น เสียงสะท้อนจึงมิใช่เสียงแรก แต่มีต้นเหตุมาจากเสียงแรก เสียงแรกเป็นมูลเหตุของเสียงสะท้อน ฉันใด อดีตกรรมก็เป็นมูลเหตุของปฏิสนธิจิตฉันนั้น ดวงประทีปดวงหนึ่งย่อมจะจุดประกายแก่ดวง ประทีปอื่นได้ แม้ตราประทับก็ก่อให้เกิดรอยประทับจำนวนมากได้เช่นกัน ในกรณีเดียวกันป ฏิสนธิ-วิญญาณไม่ใช่จิตที่ตามมาจากภพก่อน และเนื่องด้วยเหตุมีกรรม อวิชชา สังขาร และตัณหา เป็นต้น จากภพก่อน]
โทษในการถือเอาเอกัตตนัย
๖๐๔. สติ สนฺตานพนฺเธ ตุ เอกนฺเตเนกตา สิยา
ขีรโต ทธิสมฺภูตํ น ภเวยฺย กทาจิปิ.