สพฺพตฺถ กายปสาโท กปฺปาสปฏเล เสฺนโห วิย ยถาวุตฺตปฺปกาโร หุตฺวา ติฏฺฐติ.
“กายะ คือ รูปอันเป็นที่เกิดของสิ่งที่น่ารังเกียจ [มีผมเป็นต้นและอกุศลธรรม] กายประสาทมีประการดังที่กล่าวไว้แล้ว ดำรงอยู่ทั่วร่างกายทั้งหมดที่มีอุปาทินนก-รูปเหมือนน้ำมันที่ซึมซาบในปุยฝ้าย”
ลักษณะเป็นต้นของปสาทรูป
เอตฺถ ปเนเตสํ ลกฺขณาทีนิปวกฺขามิ.ท ฏฺฐุกามตานิทานกมฺมสมุฏฺฐานภูตปสาท-ลกฺขณํ จกฺขุ,รูเปสุอาวิญฺฉนรสํ,จ กฺขุวิญฺญาณสฺส อาธารภาวปจฺจุปฏฺฐานํ,ท ฏฺฐุกามตานิทาน-กมฺมชภูตปทฏฺฐานํ.
“อนึ่ง ข้าพเจ้าจะกล่าวลักษณะเป็นต้นของปสาทรูปเหล่านี้ คือ จักขุประสาท มีสภาพคือความใสแห่งมหาภูตรูปที่เกิดจากกรรมอันมีเหตุคือความ อยากเห็น มีหน้าที่แสวงหารูปารมณ์ มีความเป็นที่ตั้งแห่งจักขุวิญญาณเป็นเครื่องปรากฏ มีมหาภูตรูปที่เกิดจากกรรมอันมีเหตุคือความอยากเห็นเป็นเหตุใกล้”
โสตุกามตานิทานกมฺมสมุฏฺฐานภูตปสาทลกฺขณํ โสตํ,ส ทฺเทสุอาวิญฺฉนรสํ, โสต-วิญฺญาณสฺส อาธารภาวปจฺจุปฏฺฐานํ, โสตุกามตานิทานกมฺมชภูตปทฏฺฐานํ.
“โสตประสาท มีสภาพคือความใสแห่งมหาภูตรูปที่เกิดจากกรรมอันมีเหตุคือความ อยากฟัง มีหน้าที่แสวงหาสัททารมณ์ มีความเป็นที่ตั้งแห่งโสตวิญญาณเป็นเครื่องปรากฏ มีมหาภูตรูปที่เกิดจากกรรมอันมีเหตุคือความอยากฟังเป็นเหตุใกล้”
ฆายิตุกามตานิทานกมฺมสมุฏฺฐานภูตปสาทลกฺขณํ ฆานํ, คนฺเธสุ อาวิญฺฉนรสํ, ฆานวิญฺญาณสฺส อาธารภาวปจฺจุปฏฺฐานํ, ฆายิตุกามตานิทานกมฺมชภูตปทฏฺฐานํ.
“ฆานประสาท มีสภาพคือความใสแห่งมหาภูตรูปที่เกิดจากกรรมอันมีเหตุคือความ