๖๘๙. เหฏฺฐา วุตฺตนเยเนว รูปสฺส ลหุตาทิสุ
ติสฺโส รูปวิการาติ วิญฺญาตพฺพา วิภาวินา.
“ในนิเทศแห่งลหุตารูปเป็นต้น บัณฑิตพึงทราบว่า ความเบาเป็นต้น ๓ ประการ ในลหุตารูปเป็นต้นนั้นเ ป็นความแปรปรวนของรูป ตามนัยที่ได้กล่าวไว้แล้ว”
๖๙๐. เอตาสํ ปน ติสฺสนฺนํ กมโต จ ปวตฺติยํ
อโรคี มทฺทิตํ จมฺมํ ธนฺตเหมํ นิทสฺสนํ.
“คนที่ไม่มีโรค แผ่นหนังที่ซักฟอกแล้ว และทองที่หลอมแล้ว เป็นตัวอย่างในความ เป็นไปของรูปทั้งสามนั้นตามลำดับ”
[ความเบาของรูป เหมือนคนที่ไม่มีโรคซึ่งรู้สึกว่าตัวเบาสบาย ความอ่อนของรูป เหมือน หนังที่ซักฟอกจนอ่อนนุ่มสามารถใช้ทำเชือกหรือรองเท้าเ ป็นต้น ความควรแก่กิริยาของรูป เหมือนทอง ที่หลอมแล้วใช้ประกอบกิจในการทำกำไลหรือตุ้มหู เป็นต้น]
๖๙๑. กมฺมํ กาตุํ น สกฺโกติ ลหุตาทิตฺตยํ ปน
อาหาราทิตฺตยํเยว ตํ กโรติ ตโต ติชํ.
“อนึ่ง กรรมย่อมไม่อาจทำให้เกิดลหุตารูปเป็นต้นทั้งสามได้ แต่รูป๓อ ย่างมีอาหาร เป็นต้นทำให้เกิดได้ ดังนั้นล หุตารูปเป็นต้นจึงเป็นรูปที่เกิดจากสมุฏฐาน ๓ [คือจิตอุตุและ อาหาร]”
ตตฺถ อทนฺธตาลกฺขณา รูปสฺส ลหุตา, รูปานํ ครุภาววิโนทนรสา, ลหุปริวตฺติตา-ปจฺจุปฏฺฐานา, ลหุรูปปทฏฺฐานา.
“ลหุตารูปมีลักษณะเบา มีหน้าที่ทำลายความหนักของรูป มีการทำให้ว่องไวเป็นเครื่องปรากฏ มีรูปที่เบาเป็นเหตุใกล้”
อถทฺธตาลกฺขณา รูปสฺสมุทุตา, รูปานํ ถทฺธภาววิโนทนรสา, สพฺพกิริยาสุอวิโรธิตา-