มีสภาพที่ไม่เกิดใหม่แม้มีสภาวะอยู่เป็นเครื่องปรากฏ เหมือน ความเก่าของข้าวเปลือก มีรูปที่เสื่อมเป็นเหตุใกล้”
อนิจจตารูป
ปริเภทลกฺขณา รูปสฺสอ นิจฺจตา, สํสีทนรสา, ขยวยปจฺจุปฏฺฐานา, ปริภิชฺชมานรูป-ปทฏฺฐานาติ เวทิตพฺพาติ. เอวํ จตุวีสติ อุปาทารูปานิ เวทิตพฺพานิ.
“ความไม่เที่ยงของรูปมีสภาพเสื่อม มีหน้าที่จมดิ่ง มีความเสื่อมสิ้นไปเป็นเครื่องปรากฏ มีรูปที่แตกดับเป็นเหตุใกล้ โดยประการดังนี้ โปรดทราบอุปาทายรูป ๒๔”
[ฎีกาใหม่อธิบายว่า ในคำว่า “ความเสื่อมสิ้น” ความเสื่อม คือ ความพินาศไปตามลำดับ ความสิ้นคือ ความดับของรูปนามพร้อมกันเหมือนเชื้อและน้ำมันหมดสิ้นไปพร้อมกัน]
ปกิณกะ ๗ หมวด
๖๙๕. ภูตรูปานิ จตฺตาริ อุปาทา จตุวีสติ
อฏฺฐวีสติ รูปานิ สพฺพาเนว ภวนฺติ หิ.
“รูปทั้งหมดมี ๒๘ อย่าง คือ มหาภูตรูป ๔ และอุปาทายรูป ๒๔ โดยแท้”
๖๙๖. อิเมสุ ปน รูเปสุ อสมฺโมหตฺถเมว ตํ
สโมธานํ สมุฏฺฐานํ นิปฺผนฺนํ สงฺขตมฺปิ จ.
๖๙๗. โจทนํ ปริหารญฺจ นยเมกวิธาทิกํ
สงฺเขเปน ปวกฺขามิ ปกิณฺณกมิทํ สุณ.