จักขุวิญญาณมีอารมณ์คือรูปเท่านั้น เช่นเดียวกันนี้ โสตวิญญาณ ฆานวิญญาณ ชิวหาวิญญาณ และกายวิญญาณ มี อารมณ์คือเสียง กลิ่น รส สัมผัส [โผฏฐัพพารมณ์อันได้แก่ ปฐวีธาตุ เตโชธาตุ และวาโย-ธาตุ] ตามลำดับ มโนธาตุมีอารมณ์ ๕ อันมีรูปเป็นต้น ส่วนมโนวิญญาณธาตุ ๒ อื่น [สันตีรณจิต ๒] มีอารมณ์ ๖”
ตํ สพฺพํ ปน อเหตุกวิปากจิตฺตํ กิจฺจโต อฏฺฐวิธํ โหติ. กถํ. ทสฺสนกิจฺจํ จกฺขุวิญฺญาณํ, สวนฆายนสายนผุสนสมฺปฏิจฺฉนสนฺตีรณตทารมฺมณกิจฺจานิ อวเสสานิ.
“อเหตุกวิปากจิตทั้งหมดนั้นมี ๘ อย่างโดยหน้าที่ คือ จักขุวิญญาณมีหน้าที่เห็น จิตที่เหลือมีหน้าที่ได้ยินรู้กลิ่นลิ้มรส สัมผัสรับเอา ไต่สวน และหน่วงเอาอารมณ์ ของชวนจิตนั้นเป็นอารมณ์ [เสพอารมณ์ต่อจากชวนจิต]”
ตตฺถจ กฺขุโต ปวตฺตํ วิญฺญาณํ,จ กฺขุมฺหิสนฺนิสฺสิตํ วิญฺญาณนฺติวา จกฺขุวิญฺญาณํ, ตถา โสตวิญฺญาณาทีนิ.ต ตฺถจ กฺขุสนฺนิสฺสิตรูปวิชานนลกฺขณํ จกฺขุวิญฺญาณํ,รูปมตฺตารมฺมณ-รสํ, รูปาภิมุขภาวปจฺจุปฏฺฐานํ, รูปารมฺมณาย กิริยามโนธาตุยา อปคมปทฏฺฐานํ. ตถา โสต-ฆานชิวฺหากายวิญฺญาณานิโสตาทิสนฺนิสฺสิตสทฺทาทิวิชานนลกฺขณานิ,ส ทฺทาทิมตฺตารมฺมณ-รสานิ,ส ทฺทาทีสุอภิมุขภาวปจฺจุปฏฺฐานานิ,ส ทฺทาทิอารมฺมณานํ กิริยามโนธาตูนํ อปคม-ปทฏฺฐานานิ. มโนธาตุสมฺปฏิจฺฉนํ จกฺขุวิญฺญาณาทีนํ อนนฺตรา รูปาทิวิชานนลกฺขณํ,รูปาทิ-สมฺปฏิจฺฉนรสํ, ตถาภาวปจฺจุปฏฺฐานํ,จ กฺขุวิญฺญาณาทีนํ อปคมปทฏฺฐานํ.
“จักขุวิญญาณ คือ จิตที่เป็นไปทางจักขุประสาท อีกนัยหนึ่ง จักขุวิญญาณ คือ จิตที่อาศัยจักขุประสาท โสตวิญญาณเป็นต้น ก็เช่นเดียวกัน จักขุวิญญาณ มีสภาพรู้รูปที่อาศัยจักขุประสาท มีหน้าที่เห็นรูปเท่านั้น มีความเป็นเฉพาะหน้าต่อรูปเป็นเครื่องปรากฏ