Abhidhammāvatāra

คัมภีร์อภิธัมมาวตาร

ฉบับ พระคันธสาราภิวงศ์ แปล

<< | หน้าที่ 270 | >>

“บัณฑิตพึงทราบว่า กำเนิด๔มีได้ในคติ๓ [มนุสสคติเปตคติและติรัจฉานคติ] และในภุมเทวดา”

[ฎีกาใหม่อธิบายว่า มนุษย์ในปัจจุบันเป็นชลาพุชะ พระกุนตบุตรสองพี่น้องเป็นอัณฑชะ พราหมณ์โปกขรสาติเป็นสังเสทชะ นางอัมพปาลีและนางจิญจมาณวิกาเป็นโอปปาติกะ บางคัมภีร์กล่าว ว่าหญิงทั้งสองเป็นสังเสทชะ]

รูปกลาปในปฏิสนธิกาล

๗๔๖. คพฺภเสยฺยกสตฺตสฺสป ฏิสนฺธิกฺขเณ ปน
ตึส รูปานิ ชายนฺเต สภาวสฺเสว เทหิโน.

“รูป ๓๐ [กายทสกะ ภาวทสกะ และวัตถุทสกะ] ย่อมเกิดในปฏิสนธิกาลแก่สัตว์ผู้ เกิดในครรภ์มารดาซึ่งมีภาวรูป”

๗๔๗. อภาวคพฺภเสยฺยานํ อณฺฑชานญฺจ วีสติ
ภวนฺติ ปน รูปานิ กายวตฺถุวเสน ตุ.

“รูป๒ ๐ย่อมเกิดขึ้นด้วยอำนาจของกายทสกะและวัตถุทสกะแก่สัตว์ผู้เกิดในครรภ์ มารดาซึ่งไม่มีภาวรูป และแก่สัตว์ผู้เกิดในฟองไข่”

๗๔๘. คหิตาคหเณเนตฺถ เอกาทส ภวนฺติ เต
เอเสว จ นโย เญยฺโย สพฺเพสุ ทสเกสุปิ.

“รูปดังกล่าวมี๑๑ โดยไม่รวมเอารูปที่ถือเอาแล้วในสัตว์ผู้เกิดในครรภ์มารดาซึ่งมี ภาวรูปและสัตว์ผู้เกิดในฟองไข่เหล่านี้ โปรดทราบนัยเดียวกันในทสกะทั้งหมด”

[รูป๑ ๑อ ย่าง คืออ วินิพโภครูป๘ชีวิตรูป กายประสาท หทัยวัตถุและภาวรูปอย่างใด อย่างหนึ่งในภาวรูป๒ที่เกิดแก่สัตว์ที่เกิดในครรภ์มารดาซึ่งมีภาวรูป ก็เป็นรูป ๑๒ อย่าง]

๗๔๙. ชีวิเตน ยทา สทฺธึ ชาเต สุทฺธกมฏฺฐกํ
ชีวิตนวกํ นาม โหตีติ สมุทีริตํ.
สารบัญพระไตรปิฎก · Tipiṭaka