Abhidhammāvatāra

คัมภีร์อภิธัมมาวตาร

ฉบับ พระคันธสาราภิวงศ์ แปล

<< | หน้าที่ 286 | >>

วจนะว่า

‘ดูกรภิกษุทั้งหลาย ธรรม ๓ อย่างเหล่านี้แทงตลอดได้ยาก ธรรม ๓ อย่างที่แทง ตลอดได้ยาก เป็นไฉน คือ สภาพหลุดพ้น๓อ ย่างอันได้แก่ ปฐมฌานที่หลุดพ้นจากกามคุณ อากาสานัญจายตนฌานซึ่งไม่มีรูปที่หลุดพ้นจากรูป และพระนิพพานที่หลุดพ้นจากขันธ์ทั้งปวง ซึ่งเกิดขึ้นอันมีปัจจัยปรุงแต่งเกิดโดยอาศัยปัจจัย’”

[ถ้าพระนิพพานไม่มีจริง] แม้ปฐมฌานและอากาสานัญจายตนฌานก็ไม่ควรมีจริง เพราะความผิดพลาดที่กล่าวว่าพระนิพพานที่พระศาสดาตรัสไว้อย่างนั้นไม่มีจริงดังนั้นจึง ไม่ควรกล่าวว่า พระนิพพานเป็นความสิ้นกิเลสชั่วขณะ ความสิ้นกิเลสชั่วขณะมิใช่พระนิพพาน โดยแท้”

“อตฺถิ นิสฺสรณํ โลเก, ปญฺญาย เม สุผุสิตนฺ”ติ ๓๒ จ “อตฺถิ ภิกฺขเว อชาตํ อภูตํ อกตํ อสงฺขตนฺ”ติ ๓๓ จธ มฺมสามินา ตถาคเตน สมฺมาสมฺพุทฺเธน อเนเกสุสุตฺตนฺเตสุปรมตฺถ-วเสน วุตฺตตฺตา “อตฺถินิพฺพานํ นาม เอโก ธมฺโม”ติ นิฏฺฐเมตฺถ คนฺตพฺพํ.

“โปรดทราบข้อสรุปในที่นี้ว่า สภาวธรรมอย่างหนึ่งที่ชื่อว่า พระนิพพาน มีอยู่จริง ดังพระอาฬวกะกล่าวว่า

‘ธรรมที่พ้นไปจากกิเลสอันเราสัมผัสด้วยปัญญาแล้ว มีอยู่ในโลก’

และดังพระสัมมาสัมพุทธเจ้าผู้พระธรรมราชาเสด็จไปงาม ตรัสไว้โดยความเป็นปรมัตถ์ ในพระสูตรจำนวนมากว่า

‘ดูกรภิกษุทั้งหลาย ธรรมชาติไม่เกิดแล้วไ ม่เป็นแล้วไ ม่มีเหตุปัจจัยกระทำแล้วไ ม่ ถูกปรุงแต่งแล้ว มีอยู่’”

พระนิพพานมีอยู่โดยสภาวะ

อปิจป ริตฺตตฺติเก “กตเม ธมฺมา อปฺปมาณา”ติปทมุทฺธริตฺวา “จตฺตาโร มคฺคา อปริ-ยาปนฺนา. จตฺตาริจ สามญฺญผลานินิพฺพานญฺจ. อิเม ธมฺมา อปฺปมาณา”ติ ๓๔ วุตฺตตฺตา ราคา-ทีนํ ขยสฺสอ ปฺปมาณตฺตํ กถํ ยุชฺชติ.ต สฺมา ปรมตฺถโต อตฺถิเยว นิพฺพานํ นาม เอโก สภาโวติ.
สารบัญพระไตรปิฎก · Tipiṭaka