ตอบว่า:แ ม้ไม่มีผู้ทำกรรม กุศลกรรมเป็นต้นก็ปรากฏได้[โดยไม่มีอัตตาผู้ทำกรรม] ความชอบด้วยเหตุผลของท่านผู้ถามย่อมไม่มีมีแต่ความผิดในเรื่องนี้ นอกจากนั้นแ ม้ไม่มี ผู้ทำกรรมในโลก หน่อเป็นต้นก็เกิดได้โดยอาศัยธาตุดิน ธาตุน้ำ ธาตุไฟ และฤดูกาล เป็นต้น ฉันใด กุศลธรรมเป็นต้นก็เกิดได้ด้วยความพร้อมเพรียงแห่งเหตุปัจจัยฉันนั้น”
อถาปิ เจตฺถต สฺสป ญฺญาย ปริกปฺปิโต นิจฺโจ ธุโว กุสลาทีนํ กตฺตา อตฺตา ปรมตฺถโต อตฺถีติเจ. ตมุปปริกฺขิสฺสาม ตาว. โส ปน ตาว อตฺตา การโก เวทโก กึ สเจตโน วา, อุทาหุ อเจตโน วาติ. กิญฺเจตฺถ- ยทิ อเจตโน สิยา, ปาการตรุปาสาณสทิโส สิยา. ตสฺส การก-เวทกตฺตาภาโว สิยา. ยทิสเจตโน, โส เจตนาย อญฺโญ วา สิยา, อนญฺโญ วา. อถานญฺโญ, เจตนาย นาเส อตฺตโนปิ นาโส สิยา. กึ การณนฺติเจ. เจตนาย อนญฺญตฺตา.
“ถามว่า:อัตตาผู้ทำกุศลเป็นต้นที่เที่ยงแท้ยั่งยืนซึ่งเดียรถีย์นั้นดำริด้วยปัญญา [ใคร่ครวญ] มีจริงโดยปรมัตถ์หรือไม่
ตอบว่า : ขอสอบสวนเรื่องนั้นก่อนว่าอัตตาดังกล่าวซึ่งเป็นผู้ทำกรรมผู้เสวยผล กรรม มีเจตนาหรือไม่ ถ้าอัตตาไม่มีเจตนา ก็เหมือนกับกำแพง ต้นไม้ และแท่งหิน จะทำ กรรมหรือเสวยผลกรรมไม่ได้ ถ้าอัตตามีเจตนา ก็เป็นสภาพอื่นจากเจตนา หรือคือเจตนา ถ้า อัตตาคือเจตนา เมื่อเจตนาพินาศ อัตตาก็พินาศ เพราะเป็นสภาพเดียวกับเจตนา”
โทษในการเชื่อว่าอัตตาคือเจตนา
อถาปิ ภวโต อธิปฺปาโย เอวํ สิยา, อตฺตโน ปน นาโส น ภวตินิจฺจตฺตา. เจตนาย-เยว นาโส ภวตีติ.วุจฺจเต- อตฺตโน อนาเส สติเจตนายปิ นาโส น ภวติ.กึ การณนฺติเจ. เจตนาย อนญฺญตฺตา. เจตนตฺตานํ อนญฺญตฺเต สติ เจตนายเยว นาโส ภวติ, น อตฺตโนติ อยุตฺตเมตํ. อถ เจตนายเยว วินาเส วิเสสการณํ นตฺถิ, อตฺตาว นสฺสตุ. ติฏฺฐตุ เจตนา. อถ เจตนาย นาเส อตฺตโน นาโส น ภวตีติเจ. เจตนาย อตฺตา อญฺโญ สิยา. อถ อญฺญสฺส อตฺตสฺส นาเส สติสยํนาโส น ภวติ, เอวญฺจส ติ“เจตนาย อนญฺโญ อตฺตา”ติตว ปฏิญฺญา หีนา. อถาปิ เจตนตฺตานํ อนญฺญตฺเต สติ อตฺตโน อนาโส เจตนายปิ อนาโส ภวตุ. อถ น ภวติ, ปฏิญฺญา หีนา. อถ วุตฺตปฺปการโต วิปรีตํ วา สิยา, อตฺตา นสฺสตุ. เจตนา ติฏฺฐตุ.