กรรมฐาน [๑๘] อื่นไม่มีอารมณ์เป็นปฏิภาคนิมิต”
กรรมฐานที่เกิดในภูมิต่างๆ
๘๒๔. อสุภานิ ทสาหาร- สญฺญา กายคตาสติ
เทเวสุ นปฺปวตฺตนฺติ ทฺวาทเสตานิ สพฺพทา.
“กรรมฐาน ๑๒ เหล่านี้ คืออ สุภะ ๑๐ อาหาเรปฏิกูลสัญญา และกายคตาสติย่อม เจริญไม่ได้ในเทวโลก [๖ ชั้น]”
๘๒๕. ตานิ ทฺวาทส เจตานิ อานาปานสตีปิ จ
เตรเสว ปเนตานิ พฺรหฺมโลเก น วิชฺชเร.
“กรรมฐาน ๑๓ เหล่านี้ คือ กรรมฐาน ๑๒ เหล่านั้น และอานาปานสติย่อมไม่มี ในรูปภูมิ”
๘๒๖. ฐเปตฺวา จตุรารูเป นตฺถิ กิญฺจิ อรูปิสุ
มนุสฺสโลเก สพฺพานิ ปวตฺตนฺติ น สํสโย.
“กรรมฐานอย่างใดอย่างหนึ่งนอกจากอรูปกรรมฐาน ๔ ย่อมไม่มีในอรูปภูมิ กรรมฐานทั้งหมดย่อมเจริญในมนุษย์โลกได้ โดยไม่ต้องสงสัย”
กรรมฐานที่พึงกำหนดด้วยการเพ่งดูหรือสาธยาย
๘๒๗. จตุตฺถํ กสิณํ หิตฺวา กสิณา อสุภานิ จ
ทิฏฺเฐเนว คเหตพฺพา อิเม เอกูนวีสติ.
“กรรมฐาน ๑๙ อย่างเหล่านี้ คือก สิณ [๙] ยกเว้นกสิณที่ ๔ [วาโยกสิณ] และอสุภะ [๑๐] พึงกำหนดด้วยการเพ่งดู”
๘๒๘. สติยมฺปิ จ กายมฺหิ ทิฏฺเฐน ตจปญฺจกํ
เสสเมตฺถ สุเตเนว คเหตพฺพนฺติ ทีปิตํ.”
“ตจปัญจกะ (กลุ่มอวัยวะ ๕ อย่าง คือผ มข นเ ล็บฟันห นัง) ในกายคตาสติพึง